{"id":2296,"date":"2020-04-06T09:16:04","date_gmt":"2020-04-06T07:16:04","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=2296"},"modified":"2020-04-06T09:16:04","modified_gmt":"2020-04-06T07:16:04","slug":"styl-art-deco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/styl-art-deco\/","title":{"rendered":"Art Deco – pi\u0119kno geometrii stylu z XX wieku"},"content":{"rendered":"

Art Deco to nie tylko styl, to nazwa ca\u0142ej ery, w kt\u00f3rej dominowa\u0142 konkretny wz\u00f3r designu. Era ta trwa\u0142a dwie dekady od 1919 roku do 1939. Jej nazwa powsta\u0142a od Paryskiej mi\u0119dzynarodowej wystawy \u201eArts Decoratifs et Industriels Modernes\u201d. By\u0142a ona w du\u017cej mierze po\u015bwi\u0119cona szeroko rozumianej sztuce i bi\u017cuterii. Art Deco rozwin\u0105\u0142 si\u0119 w bi\u017cuterii, malarstwie, grafice, wystroju wn\u0119trz i architekturze. Design tych czas\u00f3w by\u0142 nie tylko pi\u0119kny, ale te\u017c funkcjonalny, nowoczesny i zmierzaj\u0105cy do perfekcji, kt\u00f3r\u0105 uzyskiwano poprzez ch\u0119tne wykorzystywanie wzor\u00f3w geometrycznych.<\/p>\n

Geneza Art Deco<\/h3>\n

Styl ten powsta\u0142 jako sprzeciw wobec braku dyscypliny przestrzennej. Inspiracj\u0119 dla Art Deco pochodz\u0105 z ca\u0142ego \u015bwiata. Tw\u00f3rcy czerpali ze sztuki orientalnej, afryka\u0144skiej i po\u0142udniowoameryka\u0144skiej. Co wi\u0119cej, w tym stylu widzimy cechy kubizmu i fauizmu, kt\u00f3re \u00f3wcze\u015bnie r\u00f3wnie\u017c by\u0142y popularnymi ruchami. Pragnienie wyeliminowania p\u0142ynnych linii okresu secesyjnego zaowocowa\u0142o sztywnymi, lecz czystszymi kszta\u0142tami stosowanymi w Art Deco. Era maszyn i modernizm r\u00f3wnie\u017c odcisn\u0119\u0142y swoje pi\u0119tno w tym nurcie.<\/p>\n

\"Bi\u017cuteria<\/p>\n

Powojenna moda<\/h4>\n

Zmiana stylu \u017cycia kobiet po pierwszej wojnie \u015bwiatowej wywo\u0142a\u0142a spore zamieszanie w \u015bwiecie mody. Kobiety coraz cz\u0119\u015bciej podejmowa\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017ckiej pracy, co oznacza\u0142o rezygnacj\u0119 z gorset\u00f3w, zmian\u0119 fryz\u00f3w i opuszczenie zw\u0119\u017caj\u0105cych si\u0119 ubra\u0144. Nowe trendy wyznacza\u0142 Paul Poiret i Coco Chanel. Kr\u00f3lowa\u0142y proste i eleganckie ubrania o sztywnych liniach i swobodnych sylwetkach. Taka drastyczna zmiana ubioru wywo\u0142a\u0142a zmian\u0119 my\u015bli designerskiej w bi\u017cuterii.<\/p>\n

Kobiety nabywa\u0142y nowe swobody. Pali\u0142y papierosy, uprawia\u0142y sporty, je\u017adzi\u0142y samochodami i pi\u0142y koktajle.\u00a0 Zmiana stylu \u017cycia wymaga\u0142a zmian\u0119 sposobu my\u015blenia o modzie. Magazyny modowe by\u0142y niezwykle popularne i szeroko rozpowszechnione. Dzi\u0119ki temu ka\u017cda kobieta wiedzia\u0142a jak si\u0119 ubiera\u0107, jak udekorowa\u0107 mieszkanie i jakie wybra\u0107 dodatki!<\/p>\n

Egipskie inspiracje w Art Deco<\/h4>\n

Nowe odkrycia w egipskiej Dolinie Kr\u00f3l\u00f3w znacz\u0105co wp\u0142yn\u0119\u0142y na motywy przedstawiane w bi\u017cuterii Art Deco. Jednym z najbardziej ekscytuj\u0105cych odkry\u0107 tamtych czas\u00f3w by\u0142 grobowiec Tutanchamona, artefakty w nim znalezione zainspirowa\u0142y wielu \u00f3wczesnych tw\u00f3rc\u00f3w. Graficzne przedstawienie kwiat\u00f3w lotosu, oka Horusa, czy piramid sta\u0142o si\u0119 niezwykle popularnie. Znani projektanci spopularyzowali inspirowan\u0105 Egiptem bi\u017cuteri\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. R\u00f3wnie\u017c kombinacje kolorystyczne takie jak z\u0142oto, lapis lazuli i turkus zosta\u0142y zaczerpni\u0119te od staro\u017cytnych.<\/p>\n

Indyjska i islamska bi\u017cuteria inspiracj\u0105 artyst\u00f3w pocz\u0105tku XX wieku<\/h4>\n

Bi\u017cuteria w stylu indyjskim sta\u0142a si\u0119 popularna na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego stulecia. Zainspirowani j\u0105 jubilerzy zacz\u0119li rze\u017abi\u0107 kamienie szlachetne i wykorzystywa\u0107 je jako kwiaty, li\u015bcie, owoce i inne kolorowe akcenty.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c sztuka islamska wywar\u0142a ogromne wra\u017cenie na projektantach XX wieku. Motywy perskie tak\u017ce znalaz\u0142y swoje wykorzystanie w Art Deco. Mo\u017cna je znale\u017a\u0107 w kolorowych akcentach i stylizowanych formach. Arabeski umieszczone w szmaragdach, szafirach czy lapisach to idealne \u015bwiadectwo arabskich wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n

Skutki krachu na gie\u0142dzie<\/h4>\n

Mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce krach na gie\u0142dzie w 1929 roku zmniejszy popyt na bi\u017cuteri\u0119. Co dziwne, zdaje si\u0119, \u017ce spowodowa\u0142 rewolucj\u0119 w \u015bwiecie jubilerstwa. W latach 30. charakterystyczne by\u0142y du\u017ce broszki, obszerne klipsy na uszy i szerokie bransoletki wysadzane diamentami.<\/p>\n

Monochromatyczne designy z ogromn\u0105 gam\u0105 ci\u0119\u0107 diamentowych stanowi\u0142y gros projekt\u00f3w. Nie zapomniano jednak o kolorze, kt\u00f3ry jednak zmieni\u0142 swoj\u0105 funkcj\u0119. Kolorowe klejnoty s\u0142u\u017cy\u0142y do konturowania i obramowania diament\u00f3w. Konwertowalna bi\u017cuteria Art Deco r\u00f3wnie\u017c by\u0142a godna uwagi. Klipsy o funkcji broszek lub klips\u00f3w do sukni, czy bandeaus rozpadaj\u0105cy si\u0119 na pasuj\u0105ce do siebie bransoletki, naszyjniki i broszki. R\u00f3wnie\u017c kolczyki najcz\u0119\u015bciej by\u0142y 2w1. Dzi\u0119ki odpinanym elementom \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o zmieni\u0107 codzienny dodatek w bi\u017cuteri\u0119 wieczorow\u0105.<\/p>\n

Inne inspiracje epoki<\/h4>\n

Wschodnie inspiracje przedosta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z Chin, dzi\u0119ki czemu styl Art deco wzbogacony zosta\u0142 orientalnym koralem, per\u0142ami i jadeitem. Co wi\u0119cej, motywy chi\u0144skich smok\u00f3w i charakterystyczna architektura zacz\u0119\u0142a pojawia\u0107 si\u0119 w krajach zachodnich. Czerpi\u0105c inspiracje z ca\u0142ego \u015bwiata, nie pomini\u0119to Afryki i Ameryki po\u0142udniowej. Sztuka plemienna wp\u0142yn\u0119\u0142a na form\u0119 nowego designu. Szczeg\u00f3lnie inspiruj\u0105ce okaza\u0142y si\u0119 drewniane maski i hebanowe g\u0142owy.<\/p>\n

Dwie szko\u0142y projektowania bi\u017cuterii Art Deco<\/h3>\n

Bijoutiers<\/h4>\n

W tym okresie widoczne by\u0142y dwie g\u0142\u00f3wne szko\u0142y projektowania bi\u017cuterii. Jubilerzy zwani bijoutiers skupiali si\u0119 na designie znacznie bardziej ni\u017c na warto\u015bci bi\u017cuterii. Kamienie szlachetne by\u0142y u\u017cywane przez nich w spos\u00f3b rze\u017abiarski. Wytwarzali z nich geometryczne dzie\u0142a sztuki z oszlifowanych odpowiednio klejnot\u00f3w. Szlify kalibrowane najlepiej wpasowywa\u0142y si\u0119 w \u00f3wczesny styl. W miar\u0119 up\u0142ywu czasu do tych szlif\u00f3w dodano trapezy, p\u00f3\u0142ksi\u0119\u017cyce, tr\u00f3jk\u0105ty i inne ci\u0119cia diament\u00f3w, koralu, lapisu, agatu, turkusu i jadeitu.<\/p>\n

Ka\u017cdy jubiler tej szko\u0142y mia\u0142 sw\u00f3j autorski pogl\u0105d na wp\u0142ywy projektowe. Cartier na przyk\u0142ad zinterpretowa\u0142 sw\u00f3j styl girlandy w formie geometrycznej z inspiracjami Dalekiego Wschodu, Indii i Persji. W propozycjach tej \u015bwiatowej marki znalaz\u0142y si\u0119 chi\u0144skie tablice z masy per\u0142owej, rze\u017abione, indyjskie koraliki, czy stylizowane rubiny, szafiry i szmaragdy.<\/p>\n

Mauboussin<\/h4>\n

Druga szko\u0142a stylu Art Deco to mi\u0142o\u015bnicy emalii i koloru. Zale\u017ca\u0142o im na zapewnieniu kontrastu z\u00a0 popularnymi, rozleg\u0142ymi polami diament\u00f3w. Jedn\u0105 ze znanych marek tej szko\u0142y jest opisywana ju\u017c przez nas marka Van Cleef & Arples<\/a>. W swoich produktach ch\u0119tnie wykorzystywali obszerne motywy faraonowe. Ta \u015bwiatowa firma nie stroni\u0142a te\u017c od inspiracji indyjskimi bransoletkami i inspirowa\u0142a wiele dom\u00f3w mody.\u00a0Van Cleef & Arples zrewolucjonizowali osadzanie klejnot\u00f3w. Nazywamy to ustawieniem niewidocznym, w kt\u00f3rym poprzez system rowk\u00f3w i szyn mo\u017cna osadzi\u0107 kamienie tak, aby metal nie by\u0142 widoczny.<\/p>\n

Innowacje w stylu Art Deco<\/h3>\n

Nowe ci\u0119cia<\/h4>\n

Najwi\u0119cej innowacji prawdopodobnie powsta\u0142o w dziedzinie wycinania i szlifowania kamieni. Geometria projekt\u00f3w wymaga\u0142a udoskonalenia techniki obrabiania klejnot\u00f3w. Nowe ci\u0119cia i kszta\u0142ty umo\u017cliwia\u0142y uk\u0142adanie kamieni w mozaikowe wzory. Starano si\u0119 przy tym zachowa\u0107 blask, jasno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 do odbijania \u015bwiat\u0142a w kamieniu.<\/p>\n

Platyna<\/h4>\n

Kolejn\u0105 nowink\u0105 by\u0142o zastosowanie platyny. By\u0142o to konieczne ze wzgl\u0119du na misterno\u015b\u0107 wzor\u00f3w i ilo\u015b\u0107 osadzanych w nich kamieni, przy jednocze\u015bnie zachowanej geometrii projekt\u00f3w. Platyna jako metal wytrzymalszy od z\u0142ota genialnie sprawdza\u0142a si\u0119 w bi\u017cuterii Art Deco. Dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci u\u017cycia mniejszej ilo\u015bci metalu, bi\u017cuteria platynowa by\u0142a l\u017cejsza i delikatniejsza od z\u0142ota. Dodatkowo kolor platyny doskonale komponuje si\u0119 z diamentowym blaskiem.<\/p>\n

Jako \u017ce metal ten jest wyj\u0105tkowo drogi, w 1918 roku opracowano jego ta\u0144szy zamiennik. Osmior, plator lub platinor sta\u0142 si\u0119 ta\u0144sz\u0105 i bardziej dost\u0119pn\u0105 wersj\u0105 platyny. Co ciekawe \u201epodr\u00f3bka\u201d szybko sta\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 popularna, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d artyst\u00f3w bijoutiers.<\/p>\n

Lakier, czy emalia?<\/h4>\n

Jako \u017ce Art Deco skupia\u0142o inspirowane kultur\u0105 \u015bwiata projekty, nic dziwnego, \u017ce tw\u00f3rcy adoptowali te\u017c nowe techniki. Na pocz\u0105tku XX wieku emalia sta\u0142a si\u0119 niezwykle popularnym \u015brodkiem dekoracyjnym. Techniki lakiernicze, kt\u00f3re do Europy przyw\u0119drowa\u0142y z Dalekiego Wschodu, szybko zast\u0105pi\u0142y drogie i pracoch\u0142onne emaliowanie.<\/p>\n

Podczas pierwszej Wojny \u015awiatowej chi\u0144scy robotnicy zostali zatrudnieni do lakierowania \u015bmigie\u0142 samolot\u00f3w. Po wojnie zapotrzebowanie na ich prac\u0119 znacz\u0105co spad\u0142o. Wielu z nich odnalaz\u0142o zarobek w\u0142a\u015bnie w przemy\u015ble jubilerskim, jako lakiernicy bi\u017cuterii i akcesori\u00f3w.<\/p>\n

Hodowla pere\u0142<\/h4>\n

Obecnie na \u015bwiecie niemal wszystkie per\u0142y organiczne pochodz\u0105 z hodowli. Te, kt\u00f3re powsta\u0142y zupe\u0142nie bez ingerencji ludzkiej s\u0105 niezwykle rzadkie i r\u00f3wnie drogie. W latach 20. XX wieku odkryto proces, w kt\u00f3rym ostrygom nosz\u0105cym per\u0142y mo\u017cna by\u0142o wszczepi\u0107 koralik z masy per\u0142owej. W taki spos\u00f3b w relatywnie kr\u00f3tkim czasie tworzono du\u017c\u0105 liczb\u0119 pere\u0142. Innowacja ta sprawi\u0142a, \u017ce per\u0142a<\/a> sta\u0142a si\u0119 kultowym klejnotem lat 20. poprzedniego stulecia.<\/p>\n

Plastik<\/h4>\n

Pocz\u0105tek ubieg\u0142ego wieku to moment odkrycia tworzywa sztucznego. Nic dziwnego, \u017ce ten nowy materia\u0142, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o dowolnie formowa\u0107 i barwi\u0107, sta\u0142 si\u0119 hitem zdobnictwa. Najpopularniejszym tworzywem by\u0142 bakelit. To w\u0142a\u015bnie ten syntetyk, najcz\u0119\u015bciej wykorzystywano do imitacji kamieni naturalnych, ko\u015bci, drewna, czy bursztynu.<\/p>\n

\"Kobieta<\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142a bi\u017cuteria Art Deco<\/h3>\n

Kolczyki<\/h4>\n

Geometryczne kolczyki by\u0142y d\u0142ugie, kobiece i wysmuklaj\u0105ce. Zwisaj\u0105c z ucha i prze\u015bwituj\u0105ce przez kr\u00f3tko obci\u0119te w\u0142osy, by\u0142y doskona\u0142ym uzupe\u0142nieniem mody na kr\u00f3tkie sukienki o niskim kroju. Kolczyki by\u0142y zwykle liniowe, wysadzane diamentami, oraz zwie\u0144czone kolorowym, wi\u0119kszym klejnotem. Pod koniec lat 20. zadebiutowa\u0142y kolczyki monochromatyczne, podkre\u015blaj\u0105ce ci\u0119cia diamentowe. Co ciekawe cz\u0119sto takie kolczyki niezwykle \u0142atwo by\u0142o zamieni\u0107 w broszk\u0119.<\/p>\n

W latach 30. kolczyki wydawa\u0142y si\u0119 zawija\u0107 i zakr\u0119ca\u0107 wok\u00f3\u0142 p\u0142atk\u00f3w uszu. Skorupy, zwoje, li\u015bcie, a tak\u017ce kwiaty sta\u0142y si\u0119 popularnym motywem. Ponadto kolczyki modne w latach 30. by\u0142y znacznie wi\u0119ksze i niemal\u017ce przytulone do twarzy.<\/p>\n

Naszyjniki<\/h4>\n

Ikon\u0105 w\u015br\u00f3d naszyjnik\u00f3w lat 20. by\u0142y niezwykle d\u0142ugie sautoirory z fr\u0119dzlem lub geometrycznym wisiorkiem. Niedbale wi\u0105zane pasma koralik\u00f3w i pere\u0142 opadaj\u0105ce zar\u00f3wno na dekolt, jak i na plecy by\u0142y cz\u0119sto spotykanym widokiem. Per\u0142y sta\u0142y si\u0119 dodatkiem odpowiednim zar\u00f3wno w ci\u0105gu dnia, jak i wieczorow\u0105 por\u0105. Prosta diamentowa nitka zosta\u0142a zast\u0105piona naszyjnikami na szelkach, z du\u017cymi rubinami, szmaragdami, szafirami oraz diamentami.<\/p>\n

Projektowano te\u017c kr\u00f3tsze naszyjniki, kt\u00f3re najcz\u0119\u015bciej zawiera\u0142y diamenty i rze\u017abione kamienie szlachetne. Takie naszyjniki cz\u0119sto by\u0142y zako\u0144czone breloczkiem w kszta\u0142cie p\u0142ytki, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o odpi\u0105\u0107 i u\u017cy\u0107 jako broszki, lub ozdoby bransoletki.<\/p>\n

Zawieszki<\/h4>\n

Oferta zawieszek by\u0142a bardzo obszerna. Zawieszki w geometrycznych kszta\u0142tach wykonane z kamieni szlachetnych to prawdopodobnie kwintesencja stylu Art Deco. Jubilerzy tworzyli d\u0142ugie kszta\u0142ty z u\u017cyciem diament\u00f3w i kolorowych kamieni. Popularne by\u0142y zygzaki i fr\u0119dzle. Zawieszki nie by\u0142y jednak prezentowane na prostych \u0142a\u0144cuszkach, jak zwykle robi si\u0119 to obecnie. Bogate wisiorki by\u0142y zwie\u0144czeniem sznur\u00f3w pere\u0142 lub jedwabnych sznurk\u00f3w r\u00f3\u017cnej d\u0142ugo\u015bci.<\/p>\n

Pier\u015bcionki<\/h4>\n

Du\u017ce, masywne pier\u015bcienie kr\u00f3lowa\u0142y w Art Deco. Kolorowy kaboszon z kamienia naturalnego cz\u0119sto otaczano bogactwem drobnych diament\u00f3w. Inn\u0105 propozycj\u0105 by\u0142y du\u017ce diamenty w szlifie szmaragdowym. Trzon pier\u015bcionk\u00f3w by\u0142 cz\u0119sto wykonywany z niekonwencjonalnych materia\u0142\u00f3w takich jak ko\u015b\u0107 s\u0142oniowa, czy kryszta\u0142 g\u00f3rski.<\/p>\n

Bransoletki<\/h4>\n

Pocz\u0105tkowo produkowano w\u0105skie, geometryczne ogniwa po\u0142\u0105czone klejnotami i kolorowymi kamieniami. Jednak\u017ce ewolucja designu zmieni\u0142a styl bransoletek na szerokie, bogato zdobione dodatki. Jedna bransoletka mog\u0142a zawiera\u0107 ca\u0142\u0105 historyjk\u0119 opowiedzian\u0105 w egipskich symbolach lub florystycznych wzorach.<\/p>\n

W\u0119\u017csze bransolety noszono w du\u017cych ilo\u015bciach, a\u017c do ramienia. Popularne sta\u0142y si\u0119 bransoletki stylizowane na mankiety. Do czasu, gdy szeroka bransoleta przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w miejsce prezentowania broszek z klipsami. Wraz z rozwojem technologii powsta\u0142y nowe, udoskonalone projekty. W latach 30. du\u017ce p\u0142ytki z diamentami lub innymi klejnotami po\u0142\u0105czone by\u0142y zawiasami i ponadgabarytowymi \u0142\u0105cznikami.<\/p>\n

Broszki i przypinki<\/h4>\n

Broszki to by\u0142 prawdziwy sza\u0142 w Art Deco. Przypinano je do ka\u017cdego rodzaju odzie\u017cy, w tym czapek. Rze\u017abione kwarcowe ko\u0142a przypominaj\u0105ce klamr\u0119 lub kamienne zwoje otoczone by\u0142y diamentowymi p\u0142ytkami. Korale, onyksy i jadeity by\u0142y r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane w ten spos\u00f3b.<\/p>\n

Motywy azjatyckie przewija\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w\u00a0 projektach broszek, w kt\u00f3rych to mo\u017cna by\u0142o zauwa\u017cy\u0107 pagody, kolumny i stylizowane fontanny kwiat\u00f3w i owoc\u00f3w. Z mody nie wysz\u0142y ma\u0142e geometryczne, a\u017curowe tabliczki, wst\u0105\u017cki i sportowe broszki. W latach 30. na rynku pojawi\u0142a si\u0119 broszka z klipsem. Dwie broszki noszone po jednej stronie sukienki cz\u0119sto mog\u0142y zosta\u0107 po\u0142\u0105czone w wi\u0119kszy dodatek. G\u00f3rowa\u0142y du\u017ce, geometryczne i symetryczne projekty, kt\u00f3re da\u0142y podwaliny modzie lat czterdziestych.<\/p>\n

Zegarki<\/h4>\n

Nowa generacja zegark\u00f3w by\u0142a zminiaturyzowana i podobna do bransoletek. Sk\u00f3rzane paski w zegarkach by\u0142y faworytami os\u00f3b aktywnych fizycznie. Wieczorow\u0105 por\u0105 zegarki musia\u0142y konkurowa\u0107 z bransoletkami o miejsce na r\u0119ce. W zwi\u0105zku z tym by\u0142y one zdobione kamieniami szlachetnymi. Czasem tarcza zegarowa by\u0142a ukryta w wi\u0119kszych bransoletkach lub tworzono j\u0105 w niemal mikroskopijnych rozmiarach.<\/p>\n

Przez kr\u00f3tki czas popularne by\u0142y zegarki w niekonwencjonalnych projektach. Tarcza zegarka wkomponowana mog\u0142a zosta\u0107 w wisiorek, a nawet broszk\u0119. Zegarki dodawano do papieros\u00f3w, kompakt\u00f3w, szminek i zapalniczek. Nowy styl zegark\u00f3w kieszonkowych zaprojektowany by\u0142 jako prostok\u0105t, kt\u00f3ry po roz\u0142o\u017ceniu odkrywa\u0142 tarcz\u0119.<\/p>\n

Sku\u015b si\u0119 na kolejny artyku\u0142 od manzuko.com<\/h4>\n