{"id":2483,"date":"2020-05-11T16:31:21","date_gmt":"2020-05-11T14:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=2483"},"modified":"2022-07-28T23:13:44","modified_gmt":"2022-07-28T21:13:44","slug":"najstarsza-bizuteria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/najstarsza-bizuteria\/","title":{"rendered":"Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata \u23f3"},"content":{"rendered":"

Najstarsza bi\u017cuteria wiele m\u00f3wi o naszym gatunku. Potrzeba ozdabiania cia\u0142a bi\u017cuteri\u0105 powsta\u0142a u zarania dziej\u00f3w gatunku ludzkiego. Wyodr\u0119bniono trzy podstawowe funkcje, kt\u00f3re bi\u017cuteria pe\u0142ni\u0142a przez tysi\u0105ce lat. Pierwsz\u0105 z nich jest funkcja ozdobna, dzi\u015b najpopularniejsza. Kolejn\u0105 funkcj\u0105 jest funkcja religijna, kiedy\u015b wytwarzano amulety i talizmany, obecnie s\u0105 to medaliki, r\u00f3\u017ca\u0144ce, czy bransoletki np. z Chams\u0105 czy gwiazd\u0105 Dawida. U\u017cytkowo\u015b\u0107 to trzecia cecha bi\u017cuterii. Od setek lat u\u017cywamy jej do dopasowania i spinania ubra\u0144, jako znak przynale\u017cno\u015bci, czy bycia osob\u0105 za\u015blubion\u0105. Poznaj najstarsz\u0105 znan\u0105 cz\u0142owiekowi bi\u017cuteri\u0119.<\/p>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – prze\u0142omowe odkrycie chorwackie<\/h3>\n

Szpony bielika odnaleziono w\u015br\u00f3d przedmiot\u00f3w neandertalczyk\u00f3w ju\u017c ponad 100 lat temu. Jednak\u017ce dopiero od kilku lat wiemy, \u017ce w istocie jest to bi\u017cuteria. Bli\u017csza analiza szpon\u00f3w wykaza\u0142a \u015blady polerowania, wyg\u0142adzania powierzchni i ostrych kraw\u0119dzi, a tak\u017ce usuwania niedoskona\u0142o\u015bci. Trzy najwi\u0119ksze szpony maj\u0105 wg\u0142\u0119bienia, co sugeruje, \u017ce by\u0142y one na co\u015b nawleczone. Naukowcy spekuluj\u0105, \u017ce szpony te by\u0142y fragmentem bransolety lub naszyjnika.<\/p>\n

Ta najstarsza bi\u017cuteria na \u015bwiecie przyczyni\u0142a si\u0119 do zmiany dotychczasowego postrzegania neandertalczyk\u00f3w. Wcze\u015bniej s\u0105dzono, \u017ce gatunek ten nie by\u0142 zdolny, do samodzielnego pojmowania pi\u0119kna. Uwa\u017cano, \u017ce zdobienie cia\u0142, czy wytwarzanie przedmiot\u00f3w ozdobnych, neandertalczyk skopiowa\u0142 od homo sapiens. Znalezisko to datowane jest na 80 tysi\u0119cy lat przed pojawieniem si\u0119 naszego gatunku w Europie. Oznacza to, \u017ce pierwszymi rzemie\u015blnikami bi\u017cuteryjnymi byli neandertalczycy. Przez d\u0142ugi czas uwa\u017cano neandertalczyk\u00f3w za skrajnie prymitywny, pozbawiony wy\u017cszej kultury gatunek. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie tylko wytwarzali oni bi\u017cuteri\u0119 i narz\u0119dzia, ale te\u017c oddawali cze\u015b\u0107 zmar\u0142ym, mieli swoje praktyki religijno-magiczne i dekorowali cia\u0142a.<\/p>\n

\"Muszelki
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – bi\u017cuteria ze \u015blimak\u00f3w<\/h3>\n

Ten \u015blimaczy naszyjnik ma oko\u0142o 100 tysi\u0119cy lat. Wykonano go z muszli \u015blimak\u00f3w z gatunku Nassarius Gibbosusa. Najstarsze naszyjniki tego typu zosta\u0142y znalezione na g\u00f3rze Karmel w Izraelu. Jednak\u017ce nie jest to jedyne takie znalezisko. Najokazalsze egzemplarze (a\u017c 12 sztuk!) odkryto w Go\u0142\u0119biej jaskini na terenie Maroko. Maroka\u0144skie znaleziska powsta\u0142y prawdopodobnie 80 tysi\u0119cy lat temu. Pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy lat m\u0142odsze, \u015blimakowe koraliki znaleziono na wybrze\u017cu Cape w Afryce po\u0142udniowej.<\/p>\n

Bi\u017cuteria ta jest nieco bardziej skomplikowana od ozd\u00f3b neandertalskich. Delikatne muszle poddane by\u0142y skrupulatnej obr\u00f3bce. Prehistoryczni ludzie przedziurawili je, po czym nawlekli na rzemie\u0144 jak koraliki i nosili w formie naszyjnika.\u00a0 Co wi\u0119cej, muszelki zosta\u0142y pomalowane ochr\u0105, popularnym \u00f3wcze\u015bnie barwnikiem.<\/p>\n

\"Naszyjnik
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Flickr<\/figcaption><\/figure>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – skorupki dowodem my\u015blenia abstrakcyjnego<\/h3>\n

Kolejn\u0105 prehistoryczn\u0105 bi\u017cuteri\u0105 s\u0105 koraliki znalezione w Jaskini Zmierzchu na terenie obecnej Kenii. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce licz\u0105 sobie one oko\u0142o 40 tysi\u0119cy lat. Przez d\u0142ugi czas uwa\u017cano je za pierwszy dow\u00f3d na potrzeb\u0119 zdobienia w naszym gatunku. Te koraliki wykonane ze skorupek strusich jaj mog\u0105 mie\u0107 znacznie wi\u0119ksze znaczenie. Prehistoryczny cz\u0142owiek ukszta\u0142towa\u0142 je w niewielkie pastylki, wywierci\u0142 dziurki i zawiesi\u0142 na sznurku wok\u00f3\u0142 szyi. Co wa\u017cne, odkrycie to jest to\u017csame ze zmian\u0105 ludzkich zdolno\u015bci poznawczych. Dodatkowo jest jednym z dowod\u00f3w, \u017ce oko\u0142o 40 tysi\u0119cy lat temu w ludzkim umy\u015ble nast\u0105pi\u0142 wybuch wyobra\u017ani i my\u015blenia abstrakcyjnego. Bi\u017cuteria zaczyna\u0142a pe\u0142ni\u0107 znacz\u0105c\u0105 funkcj\u0119 w \u017cyciu cz\u0142owieka, o czym \u015bwiadczy ilo\u015b\u0107 pracy w\u0142o\u017cona w wykonanie takiej ozdoby.<\/p>\n

\"Syberyjska
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Anatoly Derevyanko, Mikhail Shunkov, Anastasia Abdulmanova<\/figcaption><\/figure>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – syberyjska bransoleta<\/h3>\n

W 2008 r. archeolodzy znale\u017ali kamienn\u0105 bransolet\u0119 w\u015br\u00f3d ludzkich szcz\u0105tk\u00f3w. Nast\u0119pnie datowaniem radiow\u0119glowym okre\u015blono wiek znalezisk na oko\u0142o 40. tysi\u0119cy lat. Istota tego odkrycia polega\u0142a na poznaniu czasu, w kt\u00f3rym ludzie byli zdolni do takiej obr\u00f3bki kamienia. Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c technologia uwa\u017cana by\u0142a za nieistniej\u0105c\u0105 w okresie paleolitu. Bransoletka wykonana zosta\u0142a z zielonego chlorytu. Stworzona zosta\u0142a prawdopodobnie ponad 200 km od miejsca jej znalezienia. Co wi\u0119cej, nie jest to najbardziej niesamowita informacja dotycz\u0105ca tej bransolety. Bransoleta ta bowiem to najstarsza znana bi\u017cuteria z otworem, kt\u00f3ry wed\u0142ug naukowc\u00f3w, spowodowa\u0142o szybko obracaj\u0105ce si\u0119 wiert\u0142o. Specjali\u015bci spekuluj\u0105, \u017ce otw\u00f3r by\u0142 miejscem zawieszenia kolejnej, lecz nieokre\u015blonej ozdoby.<\/p>\n

To syberyjskie znalezisko dostarczy\u0142o wielu pyta\u0144. Wcze\u015bniej zak\u0142adano, \u017ce jaskini\u0119 zamieszkiwali neandertalczycy. Jednakowo\u017c gatunek ten nie by\u0142 rozwini\u0119ty na tyle, by stworzy\u0107 tak skomplikowan\u0105 bi\u017cuteri\u0119. Dyskusja dotycz\u0105ca rasy cz\u0142owieka, kt\u00f3rego szcz\u0105tki odkryto w syberyjskiej jaskini, wywo\u0142a\u0142a nawet teori\u0119 spiskow\u0105 o przybyszach z kosmosu. Szcz\u0105tki te okre\u015blono denisowianinem. Badania genetyczne wykaza\u0142y jego pokrewie\u0144stwo z neandertalczykami oraz wcze\u015bniej nieznanym przedstawicielem rodzaju Homo. Dodatkowo wykryto, \u017ce przedstawiciele naszego gatunku obecnie zamieszkuj\u0105cy Azj\u0119 i Australi\u0119 (szczeg\u00f3lnie Papuasi), mog\u0105 wykazywa\u0107 genetyczn\u0105 domieszk\u0119 denisowian si\u0119gaj\u0105c\u0105 6%!<\/p>\n

\"Bogactwa<\/p>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – z\u0142ote bogactwa z Warny<\/h3>\n

Nekropolia w Warnie to miejsce poch\u00f3wku z 4569- 4340 r.p.n.e.. Miejsce to zosta\u0142o mi\u0119dzynarodowo uznane za jedno z najwa\u017cniejszych stanowisk archeologicznych \u015bwiata prehistorycznego. Sta\u0142o si\u0119 tak mi\u0119dzy nimi dlatego, \u017ce cywilizacja z Warny jako jedna z pierwszych rozwin\u0119\u0142a z\u0142otnictwo. Dodatkowo – na tym pojedynczym cmentarzysku znaleziono wi\u0119cej z\u0142ota, ni\u017c odkryto go na ca\u0142ym \u015bwiecie z tamtego okresu. Co wi\u0119cej, odkryto tam trzy tysi\u0105ce z\u0142otych artefakt\u00f3w o \u0142\u0105cznej masie oko\u0142o 6 kg.<\/p>\n

W ponad 294 grobach znaleziono wiele bi\u017cuterii i ozd\u00f3b wykonanych skomplikowanymi technikami. Odkryto tam r\u00f3wnie\u017c ponad 600 sztuk naczy\u0144 ceramicznych, w tym okazy malowane na z\u0142oto. Ponadto groby te zawiera\u0142y dowody na wykorzystanie misternych technik z u\u017cyciem miedzi i z\u0142ota. Innymi wykorzystywanymi materia\u0142ami by\u0142 krzemie\u0144 i obsydian, z kt\u00f3rych wykonywano ostrza broni. Wykopano wiele z\u0142otych, g\u0142adkich bransolet, naszyjnik\u00f3w i bransoletek ze z\u0142otych koralik\u00f3w, amulet\u00f3w i innych przedmiot\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 z artefakt\u00f3w pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 dekoracyjn\u0105 i u\u017cytkow\u0105.<\/p>\n

Bogactwa z Warny ucz\u0105 nas niesamowicie wiele. Ta najstarsza z\u0142ota bi\u017cuteria pokazuje, jak szybko rozwini\u0119to techniki metalurgiczne. Co wi\u0119cej, \u015bwiadczy o g\u0142\u0119bokiej potrzebie ozdabiania si\u0119 i oddawania czci zmar\u0142ym. Ponadto odkrycia te dostarczaj\u0105 informacji o hierarchii tamtego \u015bwiata. Ju\u017c wtedy m\u0119\u017cczy\u017ani prawdopodobnie dominowali w spo\u0142eczno\u015bciach. Pochowani byli z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 bogactw, ze z\u0142otymi os\u0142onkami na cz\u0119\u015bci intymne i sporymi z\u0142otymi p\u0142ytkami na piersi. Dzi\u015b interpretujemy to jako oznaczenie statusu danego cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"Naszyjnik
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – bi\u017cuteria z kolebki cywilizacji<\/h3>\n

Niemal ka\u017cda osoba na my\u015bl o najstarszej bi\u017cuterii \u015bwiata przywo\u0142uje znaleziska egipskie. Nic dziwnego, maska poch\u00f3wkowa Tutanchamona, popiersie Nefertiti, czy z\u0142oty kamie\u0144 piramidy w Gizie ka\u017cdemu zapadaj\u0105 w pami\u0119ci na d\u0142ugo. Jednak\u017ce pierwsze kroki w \u015bwiecie bi\u017cuterii Egipcjanie stawiali oko\u0142o 5 tysi\u0119cy lat temu.<\/p>\n

Bi\u017cuteria wykonywana by\u0142a z u\u017cyciem wielu materia\u0142\u00f3w takich jak z\u0142oto, srebro, turkus, lapis lazuli i onyks. Wiele kamieni szlachetnych imitowano, u\u017cywaj\u0105c szklanych koralik\u00f3w<\/a>. Zar\u00f3wno szk\u0142o, jak i metale, a tak\u017ce kamienie kszta\u0142towano w misterne wzory. Ich symbolika oscylowa\u0142a wok\u00f3\u0142 religii, honoru, w\u0142adzy i pot\u0119gi faraona. Znaczenie odgrywa\u0142y nie tylko kszta\u0142ty, ale te\u017c kolory bi\u017cuterii i rodzaj u\u017cytego materia\u0142u. W Ksi\u0119dze Umar\u0142ych mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 dok\u0142adne instrukcje dotycz\u0105ce materia\u0142\u00f3w, kolor\u00f3w i magicznych funkcji poszczeg\u00f3lnych amulet\u00f3w.<\/p>\n

Bi\u017cuteri\u0119 w dawnym Egipcie nosi\u0142y zar\u00f3wno kobiety jak i m\u0119\u017cczy\u017ani. Ju\u017c wtedy bi\u017cuteria spe\u0142nia\u0142a swoje trzy funkcje: ozdobn\u0105, mistyczn\u0105 i u\u017cytkow\u0105. Ozdabiano nie tylko stroje, ale i bro\u0144. Co wi\u0119cej, tworzono wiele ozdobnych pude\u0142eczek, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y do przechowywania makija\u017cu. Dzi\u0119ki tradycji poch\u00f3wku zmar\u0142ych z kosztowno\u015bciami mo\u017cemy dzi\u015b podziwia\u0107 pi\u0119kno bi\u017cuterii sprzed kilku tysi\u0119cy lat. Co wi\u0119cej, bez obaw mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce prehistoryczna i staro\u017cytna bi\u017cuteria egipska do dzi\u015b inspiruje wielu tw\u00f3rc\u00f3w.<\/p>\n

\"Mezopotamskie
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: Wikimedia<\/figcaption><\/figure>\n

Najstarsza bi\u017cuteria \u015bwiata – bi\u017cuteria mezopotamska<\/h3>\n

W Mezopotamii, jak i w Egipcie bi\u017cuteri\u0119 nosili nie tylko m\u0119\u017cczy\u017ani, lecz i kobiety. Wzmo\u017cony popyt spowodowa\u0142, \u017ce wyr\u00f3b bi\u017cuterii by\u0142 istotnym rzemios\u0142em sumeryjskim. Bi\u017cuteri\u0119 noszono obficie, by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie amulety, bransolety, wielosznurowe naszyjniki, cylindryczne piecz\u0119cie. Co wi\u0119cej, damska bi\u017cuteria sk\u0142ada\u0142a si\u0119 zwykle z naszyjnika z kilku koralikowych sznurk\u00f3w, sporych kolczyk\u00f3w i kilku bransolet noszonych na przegubach.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bi\u017cuterii mezopotamskiej zosta\u0142a wykonana na cienkich arkuszach metalu, w kt\u00f3rych osadzano wielobarwne kamienie. Najstarsze artefakty pochodz\u0105 z Kr\u00f3lewskiego Cmentarza Ur i datowane s\u0105 na 2900 r.p.n.e. Skrupulatne rejestry z tamtych czas\u00f3w pozwalaj\u0105 nam na niewielki wgl\u0105d w niekt\u00f3re dzie\u0142a, kt\u00f3rych nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107. Przyk\u0142adowy opis traktuje o naszyjniku z zaokr\u0105glonymi koralikami wykonanymi z lapis\u00f3w, z kt\u00f3rych 28 by\u0142o zaokr\u0105glonych, a 29 karbowanych.<\/p>\n

Trendy, techniki i materia\u0142y, z kt\u00f3rych tworzymy bi\u017cuteri\u0119, stale ulegaj\u0105 zmianom. Szczeg\u00f3lnie w obecnym \u015bwiecie, w kt\u00f3rym mamy dost\u0119p do materia\u0142\u00f3w z ka\u017cdego zak\u0105tka \u015bwiata, a wymiana wiedzy odbywa si\u0119 przez internet. Inspiracje czerpiemy zar\u00f3wno z tego, co nas otacza, jak i z przesz\u0142o\u015bci, niekiedy si\u0119gaj\u0105c wyobra\u017ani\u0105 w przysz\u0142o\u015b\u0107. I cho\u0107 nie mo\u017cemy przewidzie\u0107, jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 najpopularniejsza bi\u017cuteria za kilka lat, to \u015bmia\u0142o mo\u017cemy wysun\u0105\u0107 wniosek, \u017ce na pewno jaka\u015b b\u0119dzie. Potrzeba zdobienia si\u0119, swoich ubra\u0144 i urz\u0105dze\u0144 si\u0119ga setki tysi\u0119cy lat wstecz. Co wi\u0119cej, ta potrzeba wykszta\u0142towa\u0142a si\u0119 u gatunk\u00f3w ludzkich, znacznie bardziej prymitywnych od homo sapiens! \u015amia\u0142o wi\u0119c tw\u00f3rzmy niezapomnian\u0105 bi\u017cuteri\u0119 i cieszmy si\u0119 nowo\u015bciami, a tak\u017ce nowymi i starymi inspiracjami.<\/p>\n

Zapraszam do dalszej lektury z manzuko.com<\/h4>\n