![\"R\u00f3\u017cne](\"https:\/\/manzuko.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Skad-biora-sie-rozne-kolory-zlota-600x399.jpeg\")
<\/p>\nZ\u0142oto to jeden z najbardziej znanych materia\u0142\u00f3w na naszej planecie. Przez niekt\u00f3rych uwa\u017cany za najdro\u017cszy materia\u0142. Jednak\u017ce cenniejsze od z\u0142ota s\u0105 diamenty, taaffeit i painit (kamienie szlachetne), a tak\u017ce platyna czy r\u00f3g nosoro\u017cca. Niemniej to w\u0142a\u015bnie z\u0142oto przez wiele lat by\u0142o wyznacznikiem bogactwa i statusu materialnego, a nawet wp\u0142ywa\u0142o na obraz ekonomiczno-polityczny \u015bwiata. O historii tego metalu szlachetnego pisa\u0142am niedawno, wi\u0119c ten artyku\u0142 oscylowa\u0142 b\u0119dzie dooko\u0142a czas\u00f3w obecnych. Dzi\u015b z\u0142oto jest jedn\u0105 z najstabilniejszych inwestycji. Co wi\u0119cej, jego obecno\u015b\u0107 zar\u00f3wno w modzie, jak i kulturze i religiach \u015bwiata sprawia, \u017ce ci\u0119\u017cko zapomnie\u0107 o tym metalu. Kruszec ten ma wiele zastosowa\u0144 w szeroko rozumianym przemy\u015ble i nie tylko. Jedn\u0105 z pierwszych my\u015bli, jak\u0105 mamy, s\u0142ysz\u0105c \u201ez\u0142oto\u201d, jest jego wykorzystanie w z\u0142otnictwie. W\u0142a\u015bnie na tym si\u0119 skupi\u0119 w tym artykule.<\/p>\n
Jest to metal szlachetny najbardziej kowalny spo\u015br\u00f3d wszystkich metali. Jest bardzo mi\u0119kkie (3 w skali Mohsa), b\u0142yszcz\u0105ce i ci\u0119\u017ckie. Litr z\u0142ota wa\u017cy nieca\u0142e 20 kilogram\u00f3w! Czyste z\u0142oto ma jasno\u017c\u00f3\u0142ty kolor, wyra\u017any po\u0142ysk i jest odporne na utlenianie zar\u00f3wno w wodzie, jak i w powietrzu. Co wi\u0119cej, jest to materia\u0142 odporny na dzia\u0142anie kwas\u00f3w, roztwarza si\u0119 jedynie z wod\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105, kt\u00f3ra jest mieszanin\u0105 st\u0119\u017conych kwas\u00f3w: solnego i azotowego. Brak zdolno\u015bci do rozpuszczania w kwasie azotowym – przed d\u0142ugi czas by\u0142 to popularny test na obecno\u015b\u0107 z\u0142ota. U\u017cywano go mi\u0119dzy innymi do oceny warto\u015bci monet.<\/p>\n
Co ciekawe, z\u0142oto jest tak kowalne, \u017ce jego jeden gram mo\u017ce zosta\u0107 rozbity na p\u0142ytk\u0119 o powierzchni metra kwadratowego! Dodatkowo p\u0142atek z\u0142ota mo\u017cna rozbi\u0107, a\u017c stanie si\u0119 p\u00f3\u0142przezroczysty. Co wi\u0119cej, przechodz\u0105ce przez niego \u015bwiat\u0142o jest zielono-niebieskie, gdy\u017c z\u0142oto silnie odbija \u015bwiat\u0142o \u017c\u00f3\u0142te i czerwone. W\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 ta tyczy si\u0119 te\u017c podczerwieni i wykorzystano j\u0105 w tworzeniu filtr\u00f3w w kombinezonach \u017caroodpornych, a tak\u017ce w kombinezonach astronaut\u00f3w!<\/p>\n
Pierwiastek ten z \u0142atwo\u015bci\u0105 tworzy stopy z innymi metalami takimi jak srebro, rt\u0119\u0107, mied\u017a, pallad, platyna, czy bizmut. Tworz\u0105c takie mieszaniny, mo\u017cna kontrolowa\u0107 twardo\u015b\u0107, temperatur\u0119 topnienia czy kolor. Wiele z tych stop\u00f3w wyst\u0119puje te\u017c w warunkach naturalnych. Wysokiej czysto\u015bci metaliczne z\u0142oto nie ma zapachu, czy smaku. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c jest ono wysoce niereaktywne, a za smaki i zapachy odpowiadaj\u0105 jony metali, a nie ich czyste formy.<\/p>\n
<\/p>\n
Inaczej zwany imiennikiem, to indywidualny symbol mistrza z\u0142otnika sygnuj\u0105ce wyroby pochodz\u0105ce z jego warsztatu. Jeden znak z\u0142otniczy obejmuje wszystkie wyroby pracowni, nawet je\u017celi pracuje w niej wi\u0119cej ni\u017c jedna osoba. Imiennik s\u0142u\u017cy do oznaczania wyrob\u00f3w nie tylko z\u0142otych, lecz wykonanych ze wszystkich metali szlachetnych. Bez znaku z\u0142otniczego przedmiot nie mo\u017ce trafi\u0107 do Urz\u0119du Probierczego, w kt\u00f3rym okre\u015bla si\u0119 i nabija pr\u00f3b\u0119 przedmiotu. Wybicie imiennika oraz pr\u00f3by jest niezb\u0119dne do wpuszczenia towaru na rynek handlowy.<\/p>\n
Pr\u00f3ba z\u0142ota to spos\u00f3b, w kt\u00f3ry okre\u015bla si\u0119 zawarto\u015b\u0107 czystego z\u0142ota w danym stopie. W pr\u00f3bie ilo\u015b\u0107 tego metalu okre\u015blana jest w promilach, to znaczy, \u017ce je\u015bli stop zawiera 50% z\u0142ota, to pr\u00f3ba wynosi 500. W z\u0142otnictwie praktycznie zawsze wykorzystujemy z\u0142oto domieszkowane innymi metalami, aby nada\u0107 mu wi\u0119ksz\u0105 twardo\u015b\u0107. Ilo\u015b\u0107 z\u0142ota w danym stopie okre\u015bla si\u0119 te\u017c w karatach. Karaty w uj\u0119ciu z\u0142ota, to 1\/24 zawarto\u015bci wagowej w danym z\u0142ocie. Aby standaryzowa\u0107 ilo\u015b\u0107 z\u0142ota w stopie, wprowadzono nast\u0119puj\u0105ce pr\u00f3by z\u0142ota:<\/p>\n
Z\u0142o w swojej czystej postaci jest \u017c\u00f3\u0142te i pi\u0119knie si\u0119 b\u0142yszczy, jednak\u017ce jest materia\u0142em tak mi\u0119kkim, ze trudno tworzy\u0107 z niego bi\u017cuteri\u0119. Aby zwi\u0119kszy\u0107 twardo\u015b\u0107 z\u0142ota, miesza si\u0119 je z innymi metalami, co mo\u017ce zmienia\u0107 kolor, a nawet w\u0142a\u015bciwo\u015bci z\u0142ota. Do najcz\u0119\u015bciej wykorzystywanych metali nale\u017cy :srebro, nikiel, pallad oraz platyna.<\/p>\n
Jest eleganckim i bardzo modnym odcieniem z\u0142ota, o czym \u015bwiadczy, chocia\u017cby tegoroczny wyb\u00f3r bi\u017cuterii oskarowej. Bia\u0142e z\u0142oto to doskona\u0142a alternatywa dla srebra lub platyny. Swoj\u0105 popularno\u015b\u0107 zyska\u0142o na pocz\u0105tku XX wieku jako zamiennik platyny w stylu Art Deco. Aby uzyska\u0107 jego ch\u0142odn\u0105 barw\u0119, miesza si\u0119 z\u0142oto z niklem, magnezem lub palladem. Je\u017celi masz alergi\u0119 na kt\u00f3ry\u015b z tych metali, pami\u0119taj, aby zwraca\u0107 na to uwag\u0119.<\/p>\n
Mimo domieszek bia\u0142ych metali stop potrafi wci\u0105\u017c mie\u0107 s\u0142omkowy odcie\u0144. W takich wypadkach biel z\u0142ota wzmacniana jest poprzez pokrycie rodem, kt\u00f3ry jest naturalnie niezwykle jasnym metalem. Problem w tym, \u017ce rodowanie cz\u0119sto \u015bciera si\u0119, lub powoduje powstawanie rys na bi\u017cuterii. Je\u017celi s\u0105 to pier\u015bcionki, pierwsze oznaki mo\u017cesz zaobserwowa\u0107 ju\u017c po kilku dniach!<\/p>\n
Niesamowicie popularne w ostatnich latach r\u00f3\u017cowe z\u0142oto otrzymywane jest poprzez mieszanie czystego z\u0142ota z miedzi\u0105. Intensywno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cu, czy czerwieni wzrasta wraz ze spadkiem pr\u00f3by z\u0142ota. Ten rodzaj z\u0142ota sta\u0142 si\u0119 bardzo popularny w XIX wieku, szczeg\u00f3lnie na terenach Rosji. Do jego wzrostu popularno\u015bci przyczyni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Cartier, kt\u00f3ry w 1920 roku zaprojektowa\u0142 obr\u0105czk\u0119 Trinity. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z trzech po\u0142\u0105czonych obr\u0105czek wykonanych z \u017c\u00f3\u0142tego, bia\u0142ego i r\u00f3\u017cowego z\u0142ota. Czerwone z\u0142oto ma symbolizowa\u0107 w niej mi\u0142o\u015b\u0107, \u017c\u00f3\u0142te lojalno\u015b\u0107, a bia\u0142e oznacza przyja\u017a\u0144. Splataj\u0105c je razem, tworzymy harmoniczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n
Czarne z\u0142oto jest absolutn\u0105 nowink\u0105 rynku jubilerskiego. Materia\u0142 ten inaczej nazywany jest nanoporowym z\u0142otem i zosta\u0142 stworzony przez naukowc\u00f3w z Po\u0142udniowej Korei. Kruszec ten jest dwukrotnie bardziej wytrzyma\u0142e do czystego z\u0142ota. Co ciekawe, jego waga jest mniejsza o oko\u0142o 30%. Czarne z\u0142oto to doskona\u0142a alternatywa dla os\u00f3b zmagaj\u0105cymi si\u0119 z uporczywymi alergiami, poniewa\u017c jest niezwykle stabilne chemicznie. Ma bardziej szorstk\u0105 powierzchni\u0119, przez co materia\u0142 ten jest matowy. Stanowi wi\u0119c do\u015b\u0107 wyra\u017ane przeciwie\u0144stwo czystego z\u0142ota i jest prawdziw\u0105 gratk\u0105 dla fan\u00f3w bi\u017cuterii alternatywnej.<\/p>\n
Czarne z\u0142oto powstaje w m\u0142ynie kulowym, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do zwi\u0119kszenia wytrzyma\u0142o\u015bci stopu srebra i z\u0142ota. Nast\u0119pnie srebro jest wytrawiane za pomoc\u0105 kwasu azotowego, w efekcie czego powstaje nanoporowate, czarne z\u0142oto. Opracowano ju\u017c inne, mniej bezpieczne dla cz\u0142owieka, metody produkcji czarnego z\u0142ota. W zwi\u0105zku z tym polecam dok\u0142adnie dowiedzie\u0107 si\u0119, w jakim procesie powsta\u0142a ogl\u0105dana przez Ciebie bi\u017cuteria.<\/p>\n
Z\u0142otnictwo to najstarsza dziedzina wykorzystuj\u0105ca ten metal. Zdobiono nim si\u0119 za \u017cycia jak i po \u015bmierci. \u015awiadczy\u0142o o wysokim statusie materialnym i spo\u0142ecznym, lecz przede wszystkim zdobi\u0142o. Dzi\u015b znamy wiele zastosowa\u0144 z\u0142ota. Wykorzystywane jest do tworzenia nici do haftu, czy jako barwnik tworz\u0105cy intensywny kolor szk\u0142a rubinowego. Dzi\u0119ki zdolno\u015bci do odbijania promieniowania elektromagnetycznego u\u017cywamy go jako ochronn\u0105 warstw\u0119 na satelitach, w os\u0142onach przed promieniowaniem podczerwonym, a tak\u017ce w broni elektronicznej.<\/p>\n
Niemal niewidoczne warstwy z\u0142ota s\u0142u\u017c\u0105 jako ochrona kokpit\u00f3w samolot\u00f3w, co u\u0142atwia jego odlodzenie. Ciekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce z\u0142ota folia wykorzystywana jest w silnikach McLarena w modelu F1. Co wi\u0119cej, metal ten wykorzystujemy w elektronice i tworzeniu chemii przemys\u0142owej. Nie mo\u017ce go te\u017c zabrakn\u0105\u0107 w medycynie. Zwi\u0105zki z\u0142ota wykorzystywane s\u0105 w iniekcjach domi\u0119\u015bniowych, w leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w. Dodatkowo jeden z izotop\u00f3w z\u0142ota u\u017cywany jest w terapii niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w.<\/p>\n
W gastronomii z\u0142oto wykorzystywane jest od czas\u00f3w \u015bredniowiecza. U\u017cywane jest jako sk\u0142adnik dekoracyjny, albowiem z\u0142oto nie ma smaku. W Polsce znany jest r\u00f3wnie\u017c zio\u0142owy likier z domieszk\u0105 z\u0142ota. Goldwasser produkowany jest w Gda\u0144sku i cz\u0119sto stanowi pami\u0105tk\u0119 przywo\u017con\u0105 z tego miasta.<\/p>\n
Z\u0142otnictwo to rzemios\u0142o wykorzystuj\u0105ce z\u0142oto, platyn\u0119, srebro, stopy metali szlachetnych i klejnoty. Jest to sztuka si\u0119gaj\u0105ca setki lat wstecz. Przez d\u0142ugi czas z\u0142otnictwo by\u0142o bardzo silnie zwi\u0105zane z obrz\u0119dami i ozdobami religijnymi. Dzi\u015b jednak sztuka ta na ca\u0142ym \u015bwiecie g\u0142\u00f3wnie s\u0142u\u017cy wytwarzaniu pi\u0119knej bi\u017cuterii. Z\u0142otnicy wykorzystuj\u0105 wiele technik, niekt\u00f3re wymagaj\u0105 ogromnej zr\u0119czno\u015bci manualnej, inne s\u0105 do\u015b\u0107 proste do opanowania. Najpopularniejsz\u0105 z nich jest\u00a0 grawerowanie, kt\u00f3re jest technik\u0105 tak znan\u0105, \u017ce nie wymaga opisu.<\/p>\n
S\u0105 to techniki wymagaj\u0105ce ogromnej zr\u0119czno\u015bci. Filigran opiera si\u0119 na wykonaniu ozdoby lub jej cz\u0119\u015bci z niezwykle cienkich drucik\u00f3w. Granulacja bardzo cz\u0119sto uzupe\u0142nia filigranowe dzie\u0142a. Jest to proces, w kt\u00f3rym wykonuje si\u0119 ornamentu z bardzo drobnych kulek zwanych granulkami. S\u0105 one lutowane na powierzchni\u0119 przedmiotu.<\/p>\n
Jest rodzajem obr\u00f3bki, kt\u00f3ra skupia si\u0119 na wyko\u0144czeniu produktu. W tym procesie usuwane s\u0105 niedoskona\u0142o\u015bci i nier\u00f3wno\u015bci produktu. Co wi\u0119cej, cz\u0119sto na tym etapie pracy wydobywa si\u0119 szczeg\u00f3\u0142y ze wzor\u00f3w umieszczonych na ozdobie i nadaje ko\u0144cow\u0105 faktur\u0119. Do cyzelowania u\u017cywa si\u0119 najr\u00f3\u017cniejszych narz\u0119dzi. W\u015br\u00f3d nich znajdziemy pilniki, d\u0142uta, skrobaki, m\u0142otki i tarcze polerskie.<\/p>\n
Jedn\u0105 z metod cyzelowania jest puncowanie. Poleca ono na wybijaniu deseniu z\u0142o\u017conego z punkcik\u00f3w, k\u00f3\u0142ek, czy gwiazdek, za pomoc\u0105 stalowego narz\u0119dzia zwanego punc\u0105. Co wi\u0119cej, punca s\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce do wybijania imiennik\u00f3w, czy znak\u00f3w probierczych.<\/p>\n
W obr\u00f3bce \u201ena zimno\u201d punca u\u017cywana jest w procesie repusowania. Inaczej zwane trybowaniem polega na zdobieniu wyrob\u00f3w metalowych, poprzez wybijanie w nich wg\u0142\u0119bie\u0144 daj\u0105cych wypuk\u0142y wz\u00f3r z drugiej strony metalu. Technika znana jest od staro\u017cytno\u015bci i wymaga du\u017cych umiej\u0119tno\u015bci i dobrych surowc\u00f3w. Nadmierne wygi\u0119cie materia\u0142y doprowadzi\u0107 mo\u017ce do p\u0119kni\u0119cia materia\u0142u. Na blasze rysowany jest wz\u00f3r, po czym umieszczana jest w kowadle i wybijany jest wz\u00f3r. Kowad\u0142o wykorzystywane w repusowaniu musi by\u0107 mi\u0119kkie, czyli wykonane na przyk\u0142ad z mi\u0119kkiego drewna lub o\u0142owiu.<\/p>\n
Przede wszystkim sprawd\u017a bi\u017cuteri\u0119 na obecno\u015b\u0107 imiennika i znaku pr\u00f3by. Je\u017celi nie masz pewno\u015bci, czy wygl\u0105daj\u0105 one prawid\u0142owo, sprawd\u017a wybite znaki w tabeli cech i znak\u00f3w probierczych. Ka\u017cdy uczciwy sprzedawca, czy kupiec z\u0142ota powinien dysponowa\u0107 tak\u0105 tabel\u0105. Je\u017celi jej nie ma lub mu nie ufasz, z pomoc\u0105 przyjdzie Ci internet. Wyszukaj strony G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Miar i tam szukaj tabeli.<\/p>\n
Inn\u0105 prost\u0105 pr\u00f3b\u0105 jest wykorzystanie magnesu. Z\u0142oto jako metal szlachetny jest diamagnetykiem, co oznacza, \u017ce nie wykazuje \u017cadnych w\u0142asno\u015bci magnetycznych. Pami\u0119taj jednak, \u017ce z\u0142oto niskiej pr\u00f3by mo\u017ce drgn\u0105\u0107 pod wp\u0142ywem magnesu. Co wi\u0119cej, platyna wykazuje w\u0142a\u015bciwo\u015bci magnetyczne, wi\u0119c mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce bi\u017cuteria jest wr\u0119cz wi\u0119cej warta, je\u017celi dzia\u0142a na ni\u0105 magnes.<\/p>\n
Przeanalizuj kolor bi\u017cuterii. Je\u017celi dostrzegasz plamy lub przebarwienia, powinna\u015b si\u0119 dobrze zastanowi\u0107, czy ufasz sprzedawcy. Oczywi\u015bcie bi\u017cuteria wykonana ze stopu mo\u017ce zmienia\u0107 barw\u0119, jednak\u017ce widoczne zmiany koloru powinny budzi\u0107 niepok\u00f3j i sk\u0142oni\u0107 do dok\u0142adniejszego zbadania produktu. Mo\u017cliwa jest ocena z\u0142ota za pomoc\u0105 kwasu azotowego, jednak\u017ce je\u017celi nie jeste\u015b specjalist\u0105, lepiej nie pr\u00f3buj tego robi\u0107. Kwas azotowy jest substancj\u0105 niebezpieczn\u0105, je\u017celi bi\u017cuteria wymaga takiego testu, lepiej zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty i poprosi\u0107 o profesjonaln\u0105 opini\u0119.<\/p>\n
![\"Jak](\"https:\/\/manzuko.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Jak-dbac-o-zlota-bizuterie-600x400.jpeg\")
<\/p>\n
Przede wszystkim nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce z\u0142oto jest metalem bardzo mi\u0119kkim. Co za tym idzie, im wy\u017csza pr\u00f3ba z\u0142ota, tym \u0142atwiej je zarysowa\u0107. Warto wi\u0119c przechowywa\u0107 z\u0142ot\u0105 bi\u017cuteri\u0119 odizolowan\u0105, na przyk\u0142ad zawini\u0119t\u0105 w woreczki, lub drobne kawa\u0142ki materia\u0142u. Do bezpiecznego przechowywania swojej bi\u017cuterii mo\u017cesz poci\u0105\u0107 star\u0105 koszulk\u0119, dzi\u0119ki temu zmniejszysz ryzyko uszkodze\u0144 mechanicznych Twoich klejnot\u00f3w.<\/p>\n
Z\u0142oto jest niereaktywne, wi\u0119c nie musimy si\u0119 martwi\u0107 o \u015bci\u0105ganie go do k\u0105pieli, czy mycia naczy\u0144. Oczywi\u015bcie, im ni\u017csza pr\u00f3ba bi\u017cuterii, tym wi\u0119cej w niej domieszek innych metali, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bniedzie\u0107. Do domowego czyszczenia z\u0142otej bi\u017cuterii eksperci radz\u0105 u\u017cywa\u0107 mi\u0119kkiej szczoteczki, ciep\u0142ej wody i delikatnego detergentu. Po wyczyszczeniu i op\u0142ukaniu bi\u017cuterii wycieramy j\u0105 mi\u0119kk\u0105 szmatk\u0105. Pami\u0119taj jednak, \u017ce je\u017celi nie jeste\u015b w stanie odnowi\u0107 zniszczonej ozdoby, zanie\u015b j\u0105 do jubilera, kt\u00f3ry ma wiedz\u0119 i sprz\u0119t niezb\u0119dny do renowacji.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Z\u0142oto to jeden z najbardziej znanych materia\u0142\u00f3w na naszej planecie. Przez niekt\u00f3rych uwa\u017cany za najdro\u017cszy materia\u0142. Jednak\u017ce cenniejsze od z\u0142ota s\u0105 diamenty, taaffeit…<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":2592,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[72,216,117],"class_list":["post-2509","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-surowce-naturalne","tag-artykuly-o-metalach","tag-surowce","tag-artykuly-o-zlocie"],"yoast_head":"\n