{"id":2681,"date":"2020-06-11T18:03:45","date_gmt":"2020-06-11T16:03:45","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=2681"},"modified":"2026-04-02T15:03:45","modified_gmt":"2026-04-02T13:03:45","slug":"bizuteria-w-kulturach-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/bizuteria-w-kulturach-swiata\/","title":{"rendered":"Niezwyk\u0142e dodatki i bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

Bi\u017cuteria w r\u00f3\u017cnych kulturach \u015bwiata<\/a> inspiruje nas od setek lat. Ju\u017c w czasach staro\u017cytnych znamienne by\u0142y wp\u0142ywy orientu w sztuce \u015br\u00f3dziemnomorskiej, a wp\u0142ywy Grek\u00f3w, czy Rzymian w\u0119drowa\u0142y w odleglejsze zak\u0105tki Europy. Nasz dzisiejszy \u015bwiat nazywamy globaln\u0105 wiosk\u0105, dzi\u0119ki czemu znacznie \u0142atwiej zainspirowa\u0107 si\u0119 nawet najodleglejsz\u0105 kultur\u0105. Gdy znajdujemy si\u0119 w produktywnym do\u0142ku, zawsze warto si\u0119gn\u0105\u0107 do dobrodziejstw zawartych w naszych tradycjach. Jednak\u017ce czasem nie mo\u017cna si\u0119 oprze\u0107 fascynacji dziwnymi, czy ekstremalnymi trendami.<\/p>\n

\"Naszyjniki<\/p>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – Plemi\u0119 Padaung i okrutne naszyjniki<\/h3>\n

Kobiety z plemienia Padaung tak naprawd\u0119 zainspirowa\u0142y mnie do napisania tego postu. Nazywane s\u0105 cz\u0119sto kobietami- \u017cyrafami z uwagi na charakterystyczne mosi\u0119\u017cne obr\u0119cze noszone na ich szyjach. Pochodz\u0105 one z Birmy, lecz wiele z nich mo\u017cna spotka\u0107 w Tajlandzkich obozach dla uchod\u017ac\u00f3w, gdzie niestety sta\u0142y si\u0119 atrakcj\u0105 turystyczn\u0105.<\/p>\n

Wracaj\u0105c jednak do ich niezwyk\u0142ej bi\u017cuterii, kobiety plemienia Padaung maj\u0105 nak\u0142adane mosi\u0119\u017cne pier\u015bcienie na szyj\u0119 ju\u017c od czas\u00f3w wczesnego dzieci\u0144stwa. Powszechne przekonanie jest takie, \u017ce w ten spos\u00f3b dziewczynkom, dziewcz\u0119tom i kobietom rozci\u0105ga si\u0119 szyja. Nic bardziej z\u0142udnego! Mosi\u0119\u017cne obr\u0119cze s\u0105 bardzo ci\u0119\u017ckie, a co roku dok\u0142adane s\u0105 nowe. Ich liczba u doros\u0142ej kobiety mo\u017ce wynosi\u0107 25 sztuk i wa\u017cy\u0107 nawet 5 kilogram\u00f3w! Taki ci\u0119\u017car deformuje obojczyki i \u017cebra zak\u0142adniczek tej ekstremalnej mody.<\/p>\n

Starsze kobiety wydaj\u0105 si\u0119 oswojone z tym zwyczajem, cho\u0107 nikt tak naprawd\u0119 nie wie, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0105\u0142. Wiadomo, \u017ce jest tak zakorzeniony w kulturze plemienia, \u017ce uwzgl\u0119dniany jest w prawodawstwie. Kar\u0105 za cudzo\u0142o\u017cenie jest pozbawienie kobiety jej pier\u015bcieni na szyi. Po wieloletnim noszeniu obr\u0119czy mi\u0119\u015bnie szyi i karku s\u0105 tak s\u0142abe, \u017ce kobieta do ko\u0144ca \u017cycia pozostaje niepe\u0142nosprawna i musi le\u017ce\u0107. M\u0142odsze kobiety cz\u0119sto chcia\u0142yby si\u0119 pozby\u0107 obr\u0119czy, a niekt\u00f3re decyduj\u0105 si\u0119 na to, licz\u0105c si\u0119 z dezaprobat\u0105 starszyzny. Cz\u0119sto zdj\u0119cie obr\u0119czy w nastoletnio\u015bci daje dziewcz\u0119tom jedyn\u0105 szans\u0119 na zdobycie edukacji i popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia.<\/p>\n

\"Kobiety<\/p>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – Lud Apatani z zakorkowanymi nosami<\/h3>\n

Lud Apatani to plemi\u0119 Indyjskie, zamieszkuj\u0105ce Himalaje. Nie maj\u0105 oni spisanej historii, skutkiem czego, ich wiedza, wierzenia i styl \u017cycia s\u0105 przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie. Jedn\u0105 z wymieraj\u0105cych ju\u017c tradycji s\u0105 zatyczki do nosa. Ostatni raz zmodyfikowano w ten spos\u00f3b kobiet\u0119 w 1970 roku, skutkiem czego t\u0119 pradawn\u0105 sztuk\u0119 zaobserwujemy jedynie u najstarszych przedstawicielek Apatani.<\/p>\n

Co ciekawe zatyczki w nosie nie zosta\u0142y wymy\u015blone jako upi\u0119kszaj\u0105cy dodatek, a wr\u0119cz przeciwnie! Wed\u0142ug legend kobiety Apatani by\u0142y najpi\u0119kniejsze w ca\u0142ej krainie, przez co nieustannie pada\u0142y ofiar\u0105 porwa\u0144. W trosce o swoje dobro zacz\u0119\u0142y wi\u0119c si\u0119 celowo szpeci\u0107, u\u017cywaj\u0105c zatyczek znanych jako yaping hurlo. Wykonane s\u0105 z lokalnego drewna, jednak\u017ce nie wiemy z jakiego gatunku.<\/p>\n

Dodatkowo w\u015br\u00f3d kobiet Apatani popularne jest tatuowanie twarzy. Najcz\u0119\u015bciej spotykana jest pionowa kreska id\u0105ca przez \u015brodek twarzy i kilka pionowych linii na brodzie. To jednak nie koniec dodatk\u00f3w w tym plemieniu. Jego mieszkanki cz\u0119sto nosz\u0105 kolczyki, nawet du\u017ce, kt\u00f3re rozci\u0105gaj\u0105 uszy niczym tunele. Dodatkowo popularn\u0105 ozdob\u0105 s\u0105 naszyjniki wykonane z kilkunastu sznurk\u00f3w wype\u0142nionych koralikami. Nie nale\u017c\u0105 one do najl\u017cejszej ozdoby, mimo to s\u0105 tu niezwykle cz\u0119sto spotykane.<\/p>\n

\"Niezwykle<\/p>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – kolorowa bi\u017cuteria Masaj\u00f3w<\/h3>\n

Przejd\u017amy do nieco mniej ekstremalnej bi\u017cuterii masajskiej. Masajowie s\u0105 p\u00f3\u0142 nomadycznym ludem zamieszkuj\u0105cym Serengeti. G\u0142\u00f3wnie zajmuj\u0119 si\u0119 oni wypasem byd\u0142a, podr\u00f3\u017cuj\u0105 wi\u0119c lekko, ale niezwykle stylowo. Codziennie cz\u0142onkowie plemienia ozdabiaj\u0105 si\u0119 pi\u0119kn\u0105, kolorow\u0105 i krzykliw\u0105 bi\u017cuteri\u0105, w my\u015bl zasy: \u201ewi\u0119cej, znaczy wi\u0119cej\u201d. Zaobserwowa\u0107 mo\u017cemy niemal ka\u017cdy rodzaj bi\u017cuterii, od masywnych zwisaj\u0105cych kolczyk\u00f3w, przez chokery i wyplatane naszyjniki, a\u017c po bransoletki si\u0119gaj\u0105ce ramion.<\/p>\n

Kolory wykorzystywane w masajskim zdobnictwie s\u0105 niesamowicie \u017cywe i radosne, a co wi\u0119cej nie s\u0105 przypadkowe. Bia\u0142e koraliki symbolizuj\u0105 mleko, czerwone kuleczki oznaczaj\u0105 krew, czarne s\u0105 symbolem koloru sk\u00f3ry, a pomara\u0144czowe hojno\u015bci. Dodatkowo niebieskie paciorki maj\u0105 przypomina\u0107 o Bogu, poniewa\u017c kojarz\u0105 si\u0119 z jego siedzib\u0105 w niebie, natomiast zielone koraliki to symbol pokoju i ro\u015blinno\u015bci wzrastaj\u0105cej po deszczu.<\/p>\n

Masajowie bardzo powa\u017cnie traktuj\u0105 swoje ozdoby. Ilo\u015b\u0107, rozmiar i szczeg\u00f3\u0142y w bi\u017cuterii informuj\u0105 cz\u0119sto o wieku i statusie spo\u0142ecznym. Ponadto Masajskie drobne szklane koraliki<\/a> i sztuka ich wykorzystania chronione s\u0105 znakiem towarowym! Masajowie postanowili chroni\u0107 swoj\u0105 spu\u015bcizn\u0119 i to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, walcz\u0105c z wielkimi domami mody takimi jak Louis Vuitton, kt\u00f3re przyw\u0142aszcza\u0142y j\u0105 sobie bez pytania, czy pozwolenia. Mo\u017cemy si\u0119 wi\u0119c inspirowa\u0107 sztuk\u0105 Masaj\u00f3w, musimy jednak uwa\u017ca\u0107, aby nie dopu\u015bci\u0107 si\u0119 kradzie\u017cy designu!<\/p>\n

\"Kobieta<\/p>\n

Niezwyk\u0142e twarze kobiet Mursi<\/h3>\n

Kobiety Mursi to kolejny przyk\u0142ad samookaleczenia w imi\u0119 pi\u0119kna i tego, \u017ce standardy urody r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 na \u015bwiecie diametralnie. W wieku pi\u0119tnastu lat dziewczynkom nacina si\u0119 doln\u0105 warg\u0119, a w ran\u0119 wk\u0142adane s\u0105 patyczki, kt\u00f3re maj\u0105 zapobiega\u0107 przed zaklejeniem si\u0119 rany. Po zagojeniu si\u0119 rany zaczyna si\u0119 proces jej rozpychania. W otw\u00f3r wk\u0142adane s\u0105 drewniane dyski, kt\u00f3rych rozmiar jest sukcesywnie zwi\u0119kszany, nawet 20 cm! Przypomn\u0119 tylko, \u017ce wymiarem kartki A4 jest 21,0 cm x 29,7 cm. Oznacza to, \u017ce kobiety z tego Etiopskiego plemienia maj\u0105 w ustach dziur\u0119 mniej wi\u0119cej szeroko\u015bci przeci\u0119tnej kartki! Co wi\u0119cej, aby dysk mia\u0142 wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 si\u0119 trzyma\u0107 w ustach, dziewcz\u0119tom usuwa si\u0119 dolne jedynki.<\/p>\n

Na co dzie\u0144 wi\u0119kszo\u015b\u0107 doros\u0142ych kobiet tego plemienia nie nosi swojego talerza w ustach. Jednak\u017ce dla nich to tylko jeden ze sposob\u00f3w upi\u0119kszania si\u0119, a im wi\u0119kszy dysk, tym kobieta jest atrakcyjniejsza. Opr\u00f3cz wzbudzania po\u017c\u0105dania u p\u0142ci przeciwnej, dyski w ustach maj\u0105 te\u017c zapewnia\u0107 ochron\u0119 przed duchami i demonami. Funkcja amuletu prawdopodobnie wywodzi si\u0119 z czas\u00f3w handlu lud\u017ami a Afryce. Kobiety z du\u017cymi dziurami w ustach by\u0142y bardzo niech\u0119tnie kupowane.<\/p>\n

\"Bi\u017cuteria
Zdj\u0119cie dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci: DAN KITWOOD, GETTY IMAGES NATIONAL GEOGRAPHIC<\/figcaption><\/figure>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – Maskarady Jorub\u00f3w<\/h3>\n

Jorubowie to lud afryka\u0144ski zamieszkuj\u0105cy zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Afryki. Zajmuj\u0105 si\u0119 oni handlem, rzemios\u0142em i wysoko rozwini\u0119tym r\u0119kodzie\u0142em. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 ta jako pierwsza praktykowa\u0142a voodoo. Jednak nie ta tradycja jest tak interesuj\u0105ca. Lud ten bowiem ma tradycj\u0119 wykorzystywania koralik\u00f3w pochodz\u0105c\u0105 z sz\u00f3stego wieku naszej ery! Podczas corocznych maskarad Egungun mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 niezwyk\u0142y kunszt r\u0119kodzielniczy Jorub\u00f3w.<\/p>\n

Maskarada ta reprezentuje wizyt\u0119 zmar\u0142ych, podczas kt\u00f3rej duchy przodk\u00f3w przybywaj\u0105, by doradzi\u0107 \u017cyj\u0105cym krewnym. Przygotowania do uroczysto\u015bci trwa\u0107 mog\u0105 tygodniami, w kt\u00f3rych praktykuj\u0105cy voodoo niemal wchodz\u0105 w trans, gdy przyszywaj\u0105 kolejne koraliki do materia\u0142u. Zar\u00f3wno tworzenie, jak i noszenie tkanin ma \u0142\u0105czy\u0107 ze \u015bwiatem duch\u00f3w i b\u00f3stw.<\/p>\n

Stroje maskarady Egungun s\u0105 niezwykle kolorowe, wykonane z misternie wyszytych koralik\u00f3w. Co ciekawe, nie podkre\u015blaj\u0105 one w \u017caden spos\u00f3b urody \u017cyj\u0105cych. Wr\u0119cz przeciwnie, swoim kszta\u0142tem odcz\u0142owieczaj\u0105 Jorub\u00f3w, co jedynie podkre\u015blaj\u0105 zakrywaj\u0105ce twarze maski. Uroczysto\u015bci s\u0105 g\u0142o\u015bne, kolorowe i zdecydowanie osza\u0142amiaj\u0105ce.<\/p>\n

\"Bi\u017cuteria<\/p>\n

Bi\u017cuteria india\u0144ska<\/h3>\n

Bi\u017cuteria rdzennych Amerykan\u00f3w to jeden ze sposob\u00f3w na zachowanie kultury i to\u017csamo\u015bci w czasach, w kt\u00f3rych wiele warto\u015bci wypiera szybka moda, konsumpcjonizm i stale zmieniaj\u0105ce si\u0119 trendy. Tradycja wytwarzania bi\u017cuterii u Indian si\u0119ga 13 tysi\u0119cy lat wstecz! Z powodu braku przekazu w pi\u015bmie, bi\u017cuteria sta\u0142a si\u0119 tam istotnym elementem komunikacji, p\u00f3\u017aniej stanowi\u0142a wyraz oporu przed asymilacj\u0105. Do dzi\u015b ozdoby pozostaj\u0105 jednym z g\u0142\u00f3wnych \u015brodk\u00f3w wyrazu kultury plemiennej.<\/p>\n

Bi\u017cuteria Indian wykonywana jest z naturalnie wyst\u0119puj\u0105cych surowc\u00f3w takich jak srebro, twarde drewno, kamienie ozdobne i szlachetne, a tak\u017ce z\u0119by, sk\u00f3ry i ko\u015bci zwierz\u0105t, czy w\u0142\u00f3kna ro\u015blinne. Dzi\u015b w bi\u017cuterii rdzennych Amerykan\u00f3w znajdziemy wiele technik, zar\u00f3wno r\u0119cznego wytwarzania bi\u017cuterii, jak i wykorzystuj\u0105c\u0105 stal, tytan i techniki cyfrowe. Najpopularniejszymi materia\u0142ami s\u0105 ko\u015bci zwierz\u0105t, turkusy i srebro.<\/p>\n

\"Turbany<\/p>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – Kultura Xhosa i jej wp\u0142ywy na mod\u0119 zachodni\u0105<\/h3>\n

Xhosa lub Khosa to lud po\u0142udniowoafryka\u0144ski, w kt\u00f3rym kobiety cz\u0119sto maj\u0105 zawini\u0119te turbany, lub chustki na g\u0142owach. Nie ma jednego sposobu na wi\u0105zanie chust na g\u0142owach ani okre\u015blonych zasad. Pewne jest, \u017ce im starsza jest kobieta, tym wi\u0119ksze (i cz\u0119sto bardziej misterne) s\u0105 jej ozdoby g\u0142owy. Wed\u0142ug specjalist\u00f3w z Metropolitan Museum of Art te nakrycia g\u0142owy nie maj\u0105 zwi\u0105zku z religi\u0105 czy zawi\u0142\u0105 symbolik\u0105, to jest po prostu pi\u0119kny dodatek jak ka\u017cdy inny.<\/p>\n

Takie kolorowe tradycje zaw\u0119drowa\u0142y do mody zachodniej, gdzie przodowali w niej mi\u0119dzy innymi Prince i Elizabeth Taylor. Dzi\u015b zyskuj\u0105 popularno\u015b\u0107 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Chusty na g\u0142owach i w Polsce powoli kojarz\u0105 si\u0119 z kolejn\u0105 pi\u0119kn\u0105 ozdob\u0105, a nie jak kilka lat temu – z ci\u0119\u017ckimi chorobami. I niezale\u017cnie czy zainspiruj\u0105 Ci\u0119 kobiety Khosa, czy styl pin-up to dodatkowy kolor we w\u0142osach z pewno\u015bci\u0105 doda Ci charakteru.<\/p>\n

\"Ekstremalne<\/p>\n

Bi\u017cuteria w kulturach \u015bwiata – ekstremalne turbany Nihang<\/h3>\n

Nihand to nazwa na Sikhijskich wojownik\u00f3w. Jest to grupa darzona szczeg\u00f3lnym szacunkiem i sympati\u0105 przez reszt\u0119 spo\u0142eczno\u015bci, jednak\u017ce ich praktyki cz\u0119sto r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od tradycyjnych Sikh\u00f3w. Przede wszystkim Nihangowie zobowi\u0105zani s\u0105 do obrony swojego ludu i wiary na wypadek wojny. Dodatkowo u\u017cywaj\u0105 oni \u015brodk\u00f3w odurzaj\u0105cych takich jak marihuana, aby wspom\u00f3c si\u0119 w medytacji. Jednak\u017ce nic nie wyr\u00f3\u017cnia Nihang\u00f3w tak znacz\u0105co, jak ich kolosalne, niemal karykaturalne nakrycia g\u0142owy.<\/p>\n

Tradycyjnie masywne, jasnoniebieskie turbany s\u0142u\u017cy\u0142y jako ochrona g\u0142owy podczas walki. Dodatkowo w turbanie \u0142atwo by\u0142o schowa\u0107 sztylety, czy metalowe dyski s\u0142u\u017c\u0105ce do ataku na odleg\u0142o\u015b\u0107. Dzi\u015b w mojej ocenie turbany te s\u0105 niezwykle efektowne, ale nieco mniej praktyczne. Rekordowy turban Nihang nale\u017ca\u0142 do majora Singha, kt\u00f3ry wykonano z 400 metr\u00f3w materia\u0142u! Aby go upi\u0105\u0107, niezb\u0119dne by\u0142o ponad sto spinek do w\u0142os\u00f3w, a jako ozdoby turban ten mie\u015bci\u0142 51 metalowych symboli religijnych. Prawdopodobnie nie mamy szansy, wyobrazi\u0107 sobie ile wa\u017cy\u0142a ta konstrukcja, ani jakiej si\u0142y mi\u0119\u015bni karku, szyi i plec\u00f3w wymaga\u0142a, aby nosi\u0107 j\u0105 na co dzie\u0144.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie cz\u0142onkowie grupy Nihang przeszli ze stanu wojennego na duchowy, jednak\u017ce ka\u017cdej wiosny gromadz\u0105 si\u0119 na Anandpur na uroczysto\u015b\u0107 zwan\u0105 Hola Mohalla. Jej tradycja si\u0119ga XVIII wieku i skupia si\u0119 wok\u00f3\u0142 waleczno\u015bci i sprawno\u015bci m\u0119\u017cczyzn. W\u0142a\u015bnie wtedy mo\u017cna szczeg\u00f3lnie podziwia\u0107 ich zdolno\u015b\u0107 do szybkiego poruszania si\u0119 i utrzymania r\u00f3wnowagi z wielkim turbanem na g\u0142owie.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od zak\u0105tka \u015bwiata, bi\u017cuteria towarzyszy ludzko\u015bci od setek lat. Dzi\u0119ki czemu rozwin\u0119\u0142y si\u0119 przer\u00f3\u017cne i czasem bardzo dziwne zwyczaje i tradycje. Dodaje to naszemu \u015bwiatu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i koloru. I cho\u0107 niekt\u00f3re z tych praktyk mog\u0105 nieco zmrozi\u0107 krew w \u017cy\u0142ach, to w tamtejszej rzeczywisto\u015bci s\u0105 one synonimem po\u015bwi\u0119cania si\u0119 dla pi\u0119kna, niczym \u0107wiczenie z Qczajem, czy operacje plastyczne Kim Kardashian.<\/p>\n

A Ty co my\u015blisz o tych ozdobach i tradycjach?<\/p>\n

Daj si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w \u015bwiat bi\u017cuterii z manzuko:<\/h4>\n