{"id":3020,"date":"2020-09-10T17:15:54","date_gmt":"2020-09-10T15:15:54","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=3020"},"modified":"2026-04-02T14:38:40","modified_gmt":"2026-04-02T12:38:40","slug":"styl-secesyjny-czy-art-noveau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/styl-secesyjny-czy-art-noveau\/","title":{"rendered":"Styl secesyjny, czy art noveau?"},"content":{"rendered":"

Styl secesyjny sw\u0105 nazw\u0119 zawdzi\u0119cza \u0142aci\u0144skiemu s\u0142owu secessio, kt\u00f3re oznacza odej\u015bcie. Nurt ten obejmuje sztuk\u0119 europejsk\u0105 prze\u0142omu XIX i XX wieku. Zaliczamy go do grupy modernizmu. Istot\u0105 stylu secesyjnego by\u0142o pod\u0105\u017canie w kierunku stylowej jedno\u015bci sztuki poprzez \u0142\u0105czenie r\u00f3\u017cnych dziedzin. Art nouveau to w istocie inna, francuska nazwa dok\u0142adnie tej samej epoki w sztuce. Co ciekawe, w Anglii secesj\u0119 okre\u015bla si\u0119 jako Arts and Crafts Movement, czyli ruch sztuki i rzemios\u0142a.<\/p>\n

Styl secesyjny i jego cechy charakterystyczne<\/h3>\n

Jedn\u0105 z podstawowych cech secesji jest gi\u0119tka i p\u0142ynna linia. Uzupe\u0142niona jest ona bogatymi zdobieniami, szczeg\u00f3lnie kojarz\u0105cymi si\u0119 z faun\u0105 i flor\u0105. Inspiracj\u0119 czerpano z otaczaj\u0105cego \u015bwiata. Natchnienie wzbudza\u0142y zwierz\u0119ta i ro\u015bliny, zar\u00f3wno egzotyczne, jak i te \u017cyj\u0105ce w naszych ogrodach. Jednak\u017ce motywy natury to nie jedyny rodzaj zdobienia w stylu secesyjnym.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 art nouveau obejmowa\u0142a wzory geometryczne, abstrakcyjne i strukturalne. Widzimy tu zdecydowane odci\u0119cie si\u0119 od wp\u0142yw\u00f3w staro\u017cytnych, szczeg\u00f3lnie w architekturze. Innym, nowym \u015brodkiem wyrazu by\u0142o porzucenie perspektywy, czy wykorzystania \u015bwiat\u0142ocienia na korzy\u015b\u0107 p\u0142askich plam. Takie podej\u015bcie by\u0142o prawdopodobnie wynikiem wp\u0142yw\u00f3w sztuki japo\u0144skiej. Najcz\u0119\u015bciej wykorzystywane kolory by\u0142y jasne i pastelowe.<\/p>\n

Omawiaj\u0105c styl secesyjny jako nurt w szeroko poj\u0119tej sztuce, mo\u017cna by z pewno\u015bci\u0105 napisa\u0107 doktorat. W r\u00f3\u017cnych miejscach na Ziemi powsta\u0142y o\u015brodki skupiaj\u0105ce artyst\u00f3w. Ka\u017cdy z nich rozwija\u0142 si\u0119 niezale\u017cnie, skutkiem czego ka\u017cdy jest nieco odmienny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wpisywa\u0142a si\u0119 w og\u00f3lne cechy charakterystyczne nurtu. Zastanawiaj\u0105ce jest podobie\u0144stwo secesji do art deco, warto wi\u0119c zada\u0107 pytanie, dlaczego to odmienne style.<\/p>\n

\"Zdobienie<\/p>\n

Czym r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 styl secesyjny od art deco?<\/h3>\n

Styl secesyjny to bezpo\u015bredni poprzednik art Deco. Oba pojawi\u0142y si\u0119 jako reakcja na najwa\u017cniejsze wydarzenia \u015bwiatowe. Secesja powsta\u0142a jako odpowied\u017a na industrializacj\u0119 \u015bwiata, a art deco w reakcji na I wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105. Co ciekawe, ka\u017cdy z tych nurt\u00f3w artystycznych trwa\u0142 do nadej\u015bcia wojny \u015bwiatowej. Jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy tymi stylami jest wspomniana wy\u017cej prosta. Secesja kocha\u0142a mi\u0119kkie, p\u0142ynne kreski, podczas gdy w art deco cz\u0119\u015bciej obecne s\u0105 ostre linie i kraw\u0119dzie.<\/p>\n

G\u0142\u0119boko inspirowany natur\u0105 styl secesyjny by\u0142 cz\u0119sto asymetryczny. Cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 prace, w kt\u00f3rych bardziej liczy\u0142o si\u0119 wierne oddanie natury, ni\u017c doskona\u0142a symetria. Przeciwnie dzia\u0142o si\u0119 a art deco, w kt\u00f3rym przede wszystkim liczy\u0142a si\u0119 geometria i doskona\u0142e formy. Co wi\u0119cej, stonowane, naturalne kolory art nouveau zosta\u0142y w kolejnym stylu zast\u0105pione odwa\u017cnymi, wyrazistymi barwami. Delikatno\u015b\u0107 secesyjna przesz\u0142a w graficzne i odwa\u017cne wzornictwo art deco.<\/p>\n

\"Malunki<\/p>\n

Techniki i surowce wykorzystywane w secesyjnej bi\u017cuterii<\/h3>\n

Najwi\u0119kszym powodzeniem cieszy\u0142y si\u0119 metale. W\u015br\u00f3d nich kr\u00f3lowa\u0142o z\u0142oto, platyna i srebro. Wykorzystywane by\u0142y w spos\u00f3b daj\u0105cy z\u0142udzenie, i\u017c ca\u0142e dzie\u0142o zosta\u0142o stworzone z u\u017cyciem jednej, nieprzerwanej wizji. Wzmo\u017cona fascynacja kszta\u0142tami natury da\u0142a przyzwolenie na zerwanie z konwencj\u0105 twardych i prostych linii. Brak obaw przed asymetri\u0105, p\u0142aszczyznowo\u015bci\u0105, czy linearyzmem z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142y si\u0119 do naturalnego wygl\u0105du dzie\u0142 secesyjnych.<\/p>\n

Ulubione materia\u0142y tw\u00f3rc\u00f3w secesyjnych<\/h4>\n

W\u015br\u00f3d najdro\u017cszych okaz\u00f3w wci\u0105\u017c ogl\u0105da\u0107 b\u0119dziemy kosztowne kamienie szlachetne i drogie metale. Jednak\u017ce w powszechnym u\u017cyciu coraz cz\u0119\u015bciej si\u0119gano po mniej cenne, lecz r\u00f3wnie pi\u0119kne klejnoty. Cz\u0119sto spotykany sta\u0142 si\u0119 kamie\u0144 ksi\u0119\u017cycowy, kt\u00f3ry i dzi\u015b cieszy si\u0119 niema\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105. Ogromnie popularna by\u0142a emalia, kt\u00f3r\u0105 nak\u0142adano w nowych, trudnych technikach. Co wi\u0119cej, ch\u0119tnie si\u0119gano po mas\u0119 per\u0142ow\u0105 i szk\u0142o! Te ta\u0144sze materia\u0142y pozwala\u0142y na swobodniejsz\u0105, bardziej eksperymentaln\u0105 prac\u0119 artyst\u00f3w.<\/p>\n

Techniki emaliowania<\/h5>\n
Plique-\u00e0-Jour<\/i><\/h6>\n

Art nouveau zas\u0142yn\u0119\u0142o z umiej\u0119tnej obr\u00f3bki powierzchni. Poza opanowan\u0105 do perfekcji technik\u0105 odlewania i rze\u017abienia w z\u0142ocie by\u0142o emaliowanie. Konkretniej technika nazywana Plique-\u00e0-Jour, znana jako emaliowanie bez grzbietu. Oznacza to, \u017ce tylna cz\u0119\u015b\u0107 emalii przepuszcza \u015bwiat\u0142o. Dzi\u0119ki temu zabiegowi projekty mia\u0142y tr\u00f3jwymiarow\u0105 jako\u015b\u0107 dodaj\u0105c\u0105 lekko\u015bci i wra\u017cenia p\u00f3\u0142przezroczysto\u015bci. Technika ta by\u0142a niezwykle trudna i czasoch\u0142onna. W przypadku rzemie\u015blnik\u00f3w o najwy\u017cszych standardach nawet niewidoczne cz\u0119\u015bci by\u0142y pi\u0119knie zdobione. Co wi\u0119cej, troska o ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142 sprawia\u0142a, \u017ce nawet du\u017ce elementy doskonale przylega\u0142y do cia\u0142a.<\/p>\n

Basse-Taille\u00a0<\/i><\/h6>\n

Drug\u0105 popularn\u0105 technik\u0105 emaliowania by\u0142a basse-taille. W metodzie tej artysta tworzy\u0142 p\u0142askorze\u017ab\u0119 w metalu (zazwyczaj srebrze) poprzez grawerowanie i \u017c\u0142obienie. Na metal nak\u0142adano p\u00f3\u0142przezroczyste szkliwo, dzi\u0119ki czemu \u015bwiat\u0142o wpada\u0142o i odbija\u0142o si\u0119 od metalowej tafli. Technika ta pierwotnie powsta\u0142a w staro\u017cytnym Rzymie i by\u0142a powszechnie znana do ko\u0144ca \u015bredniowiecza. P\u00f3\u017aniej znikn\u0119\u0142a ze sztuki zdobniczej na kilka stuleci, by odnowi\u0107 si\u0119 na nowo w XVII wieku. T\u0119 metod\u0119 emaliowania ch\u0119tnie \u0142\u0105czono z Plique-\u00e0-Jour, dzi\u0119ki czemu uzyskiwano projekty, kt\u00f3re odbija\u0142y \u015bwiat\u0142o w magiczny spos\u00f3b.<\/p>\n

Guilloche<\/i><\/h6>\n

To jedna z najtrudniejszych technik emaliowania. Metoda ta opiera si\u0119 na r\u0119cznym grawerowaniu regularnego, powtarzalnego wzoru na powierzchni metalu. Wygrawerowan\u0105 p\u0142ytk\u0119 pokrywa si\u0119 emali\u0105 i wypala w piecu. Technika ta jest niezwykle czasoch\u0142onna, wymaga ogromnej precyzji i delikatno\u015bci.<\/p>\n

\"Bi\u017cuteria<\/p>\n

Najwa\u017cniejsi tw\u00f3rcy bi\u017cuterii w stylu secesyjnym<\/h3>\n

Rene Lalique<\/h4>\n

W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w bi\u017cuterii w secesji na pierwszym miejscu znajduje si\u0119 Rene Lalique. Ca\u0142kiem niedawno opisywa\u0142am histori\u0119 zar\u00f3wno tego rzemie\u015blnika, jak i jego marki. Przypominaj\u0105c nieco ten artyku\u0142, chc\u0119 tutaj zaznaczy\u0107, jak istotnym dla art nouveau artyst\u0105 by\u0142 Rene Lalique. Jego dzie\u0142a niemal uciele\u015bnia\u0142y czyst\u0105 istot\u0119 nurtu. Jednym z jego niezaprzeczalnych osi\u0105gni\u0119\u0107 by\u0142o opracowanie nowych kolor\u00f3w szk\u0142a. Te stonowane barwy zmienia\u0142y kolor w zale\u017cno\u015bci od padaj\u0105cego na nie \u015bwiat\u0142a. Co wi\u0119cej, jego hybrydowe prace wykorzystywa\u0142y nie tylko kultowe szk\u0142o i materia\u0142y szlachetne, ale te\u017c mas\u0119 per\u0142ow\u0105, bursztyn, skorupy i rogi zwierz\u0105t oraz pospolite metale. Dzi\u0119ki odwa\u017cnemu i rewolucyjnemu podej\u015bciu do swojego rzemios\u0142a firma Rene odnios\u0142a sukces na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\n

Georges Fouquet<\/h4>\n

Ten jubiler zyska\u0142 wielk\u0105 popularno\u015b\u0107 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z \u00f3wcze\u015bnie nieznanym Alfonsem Much\u0105. Co ciekawe ten znany z grafik artysta nie tylko przysta\u0142 na propozycj\u0119 stworzenia bi\u017cuterii, ale te\u017c zaprojektowa\u0142 wn\u0119trze i elewacj\u0119 butiku jubilerskiego Fouquet. Sta\u0142o si\u0119 to swoist\u0105 wizyt\u00f3wk\u0105 tego\u017c sklepiku. Georges by\u0142 zachwycony art nouveau.<\/p>\n

Jednym z najbardziej znanych projekt\u00f3w wyprodukowanych w jego zak\u0142adzie by\u0142a bransoletka Medea. Zaprojektowana przez Much\u0119, zam\u00f3wiona przez Sar\u0119 Bernhardt i wykonana przez Fouqueta bi\u017cuteria do dzi\u015b robi ogromne wra\u017cenie. Z\u0142oty w\u0105\u017c owija si\u0119 wok\u00f3\u0142 nadgarstka, d\u0142oni i ramienia. Jego g\u0142owa ozdobiona zosta\u0142a opalami, rubinami i diamentami. Co wi\u0119cej, dyskretny system zawias\u00f3w zapewnia\u0142 kompletn\u0105 mobilno\u015b\u0107 d\u0142oni! Do dzi\u015b jest to najdro\u017cszy na \u015bwiecie egzemplarz bi\u017cuterii secesyjnej.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnie Fouquet i Mucha na nowo zdefiniowali szlachetno\u015b\u0107 bi\u017cuterii. Uwa\u017cali, \u017ce pi\u0119kno dodatk\u00f3w le\u017cy w ich koncepcji i wykonaniu, a nie w warto\u015bci kamieni. Dlatego te\u017c cz\u0119sto spotkamy projekty, w kt\u00f3rych szlachetne i ta\u0144sze materia\u0142y \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 w kohezyjn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich projekt\u00f3w jest niezwykle delikatna, kobieca i romantyczna.<\/p>\n

Henri Vever<\/h4>\n

Jubiler ten pocz\u0105tkowo tworzy\u0142 bi\u017cuteri\u0119 renesansow\u0105, jednak\u017ce wraz ze zmian\u0105 gustu, zmieni\u0142 styl swoich prac. Do dzi\u015b uwa\u017cany jest za jednego z najwybitniejszych zdobnik\u00f3w ubieg\u0142ego wieku. Zdecydowanie mniej \u015bmia\u0142o si\u0119ga\u0142 po nowe materia\u0142y takie jak ko\u015b\u0107 s\u0142oniowa, rogi zwierz\u0105t, czy nowe kamienie ozdobne. Mia\u0142 nostalgiczne preferencje do kamieni szlachetnych. Inspirowa\u0142a go natura, lecz nigdy nie si\u0119ga\u0142 po jej kontrowersyjne elementy. To jeden z najbardziej praktycznych mistrz\u00f3w stylu secesyjnego, zawsze zwraca\u0142 uwag\u0119 na u\u017cytkowy aspekt bi\u017cuterii. Co ciekawe, przy\u0107miony zosta\u0142 przez Rene Lalique, kt\u00f3rego sam Vever uczy\u0142 sztuki jubilerskiej.<\/p>\n

Kontynuuj podr\u00f3\u017c po \u015bwiecie bi\u017cuterii i stylu z manzuko.com:<\/h4>\n