{"id":3411,"date":"2021-02-11T15:59:01","date_gmt":"2021-02-11T14:59:01","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=3411"},"modified":"2026-04-02T14:25:41","modified_gmt":"2026-04-02T12:25:41","slug":"casting-czyli-sztuka-odlewania-bizuterii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/casting-czyli-sztuka-odlewania-bizuterii\/","title":{"rendered":"Casting – czyli sztuka odlewania bi\u017cuterii"},"content":{"rendered":"

Casting, czyli odlewanie jest procesem znanym od tysi\u0119cy lat. Pisz\u0119 o nim w angielskiej formie, gdy\u017c w \u015bwiecie rzemie\u015blniczym jest to najcz\u0119\u015bciej stosowana nazwa. W tym po\u015bcie dowiesz si\u0119, czym jest casting, a tak\u017ce co b\u0119dzie Ci niezb\u0119dne do rozpocz\u0119cia przygody z odlewaniem bi\u017cuterii i jak t\u0119 przygod\u0119 zacz\u0105\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n

Casting – co to jest?<\/span><\/h3>\n

Casting to proces produkcyjny, w kt\u00f3rym p\u0142ynny materia\u0142 (na przyk\u0142ad metal) wlewany jest do formy. Wn\u0119trze formy ma wydr\u0105\u017con\u0105 wn\u0119k\u0119 o po\u017c\u0105danym kszta\u0142cie. Nast\u0119pnie materia\u0142 zastyga we wn\u0119trzu formy i w ten spos\u00f3b powstaje odlew. Odlewy s\u0105 zazwyczaj wyci\u0105gane z formy poprzez jej otworzenie lub roz\u0142amanie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Technika ta jest najcz\u0119\u015bciej wykorzystywana do wykonania skomplikowanych kszta\u0142t\u00f3w w stosunkowo szybki i \u0142atwy spos\u00f3b. Wykorzystuje si\u0119 j\u0105 w wielu zak\u0142adach produkcyjnych do tworzenia bardzo niewielkich element\u00f3w<\/a> z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, ale i du\u017cych prostych form. Wykorzystywanie castingu pozwala na sta\u0142e otrzymywanie identycznych produkt\u00f3w i minimalizuje b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105ce z niedoskona\u0142o\u015bci ludzkich.\u00a0<\/span><\/p>\n

Historia castingu<\/span><\/h3>\n

W przesz\u0142o\u015bci odlewy metalowe by\u0142y u\u017cywane do tworzenia broni, narz\u0119dzi i przedmiot\u00f3w o znaczeniu religijnym. Pierwsze odlewy prawdopodobnie powsta\u0142y w Azji Po\u0142udniowej, kt\u00f3ra obejmuje Chiny, Indie, Pakistan i inne kraje. Tradycje i wierzenia tych lud\u00f3w w du\u017cej mierze opiera\u0142y si\u0119 na pos\u0105gach i odlewach relikwii. Elementy te tworzono ze stopu miedzi z o\u0142owiem.\u00a0<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tki metalurgii zak\u0142ada\u0142y produkcj\u0119 jedno lub dwucz\u0119\u015bciowych form z ceramiki albo kamienia. Co prawda odnaleziono dowody na wykorzystanie wosku w odlewnictwie staro\u017cytnym, jednak\u017ce nie by\u0142 to proces rozpowszechniony, ani popularny. Technik\u0119 t\u0119 nazywano odlewaniem z utraconego wosku i prawdopodobnie pierwszy raz wykorzystano j\u0105 osiem tysi\u0119cy lat temu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tki odlewnictwa w Indiach<\/span><\/h4>\n

Indie uznawane s\u0105 za jedn\u0105 z pierwszych cywilizacji, kt\u00f3re wykorzystywa\u0142y metod\u0119 odlewania do masowej produkcji monet. Mniej wi\u0119cej w po\u0142owie pierwszego tysi\u0105clecia przed nasz\u0105 er\u0105 do tworzenia monet u\u017cywano srebra, kt\u00f3re z biegiem lat zast\u0105piono stopem miedzi. W\u00f3wczas wprowadzono wielocz\u0119\u015bciow\u0105 form\u0119 szablonu monet, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o uk\u0142ada\u0107 w stosy. Odlew umo\u017cliwia\u0142 lanie stopionego metalu w \u015brodek formy, dzi\u0119ki czemu jednocze\u015bnie produkowano a\u017c sto monet. Taka ilo\u015b\u0107 mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 niewielka, w dobie masowej produkcji wszystkiego, co znamy. Jednak\u017ce w tamtych czasach by\u0142o to niezwyk\u0142e odkrycie usprawniaj\u0105ce produkcj\u0119 pieni\u0105dza.<\/span><\/p>\n

Odlewanie du\u017cych przedmiot\u00f3w\u00a0<\/span><\/h4>\n

Przez tysi\u0105ce lat Azjaci produkowali du\u017ce odlewy przedstawiaj\u0105ce w\u0142adc\u00f3w i bog\u00f3w. Jednak\u017ce na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku w Turcji rozpocz\u0119to niezwyk\u0142y proces odlewniczy. Casting wykorzystano do produkcji bardzo niebezpiecznej broni – armat i kul armatnich. Tworzenie tak skomplikowanych narz\u0119dzi wymaga\u0142o u\u017cycia konwencjonalnej formy odlewniczej i glinianego rdzenia, kt\u00f3ry wy\u0142amywano.<\/span><\/p>\n

W czasach rewolucji przemys\u0142owej znacz\u0105co rozwin\u0119\u0142y si\u0119 technologie ka\u017cdej dziedziny. Bi\u017cuteria nie pozosta\u0142a oboj\u0119tna, wraz z usprawnieniem proces\u00f3w jubilerskich, zacz\u0119to jeszcze ch\u0119tniej korzysta\u0107 z form odlewniczych. Dzi\u015b wi\u0119kszo\u015b\u0107 bi\u017cuterii sprzedawanej na ca\u0142ym \u015bwiecie wykonywana jest dzi\u0119ki odlewom.<\/span><\/p>\n

\"Model<\/p>\n

Materia\u0142y niezb\u0119dne do odlewania\u00a0<\/span><\/h3>\n

Wosk modelarski\u00a0<\/span><\/h4>\n

Wosk jest niezb\u0119dny do wyrze\u017abienia modelu, na podstawie kt\u00f3rego powstanie forma do odlewania. Pami\u0119taj, \u017ce tworz\u0105c taki model, powinna\u015b po\u015bwi\u0119ci\u0107 mu tyle czasu, ile tylko trzeba. Praca w niego w\u0142o\u017cona zdeterminuje wygl\u0105d ka\u017cdego kolejnego odlewu. Jest to wi\u0119c pierwszy i decyduj\u0105cy dla ca\u0142ego projektu etap.<\/span><\/p>\n

Metal do odlewania<\/span><\/h4>\n

Niezb\u0119dny do stworzenia bi\u017cuterii b\u0119dzie metal, z kt\u00f3rego odlejesz swoje dzie\u0142a. Mo\u017cesz wybra\u0107 dowolny materia\u0142 od miedzi, przez srebro i z\u0142oto a\u017c do platyny. Na pocz\u0105tek wybra\u0142abym ta\u0144sze materia\u0142y, chocia\u017c nawet je\u017celi pierwsze projekty nie spe\u0142ni\u0105 twoich oczekiwa\u0144, zawsze b\u0119dziesz mog\u0142a ponownie przetopi\u0107 surowce.\u00a0<\/span><\/p>\n

Narz\u0119dzia<\/span><\/h4>\n

Potrzebne b\u0119d\u0105 Ci te\u017c narz\u0119dzia takie jak kolby, gumowa miska do mieszania i gumowa podstawa, a tak\u017ce komora pr\u00f3\u017cniowa. Z pewno\u015bci\u0105 przydadz\u0105 si\u0119 te\u017c, cho\u0107 podstawowe sprz\u0119ty rze\u017abiarskie, do tworzenia woskowych modeli.<\/span><\/p>\n

Do niezb\u0119dnych narz\u0119dzi zaliczymy te\u017c sprz\u0119t ochronny w postaci sk\u00f3rzanych r\u0119kawic i okular\u00f3w ochronnych. Przyda si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ma\u0142y palnik, wiadro z wod\u0105, ma\u0142y okr\u0105g\u0142y tygiel do wir\u00f3wki i oczywi\u015bcie piec do wypalania.<\/span><\/p>\n

Je\u017celi robisz takie zakupy po raz pierwszy, najlepiej odezwa\u0107 si\u0119 do obs\u0142ugi klienta w sklepie internetowym lub stacjonarnym. Sprzedawca z pewno\u015bci\u0105 doradzi Ci, jakich konkretnie potrzebujesz przedmiot\u00f3w, aby dobrze zacz\u0105\u0107 przygod\u0119 z odlewnictwem. W ko\u0144cu nawet podstawowy sprz\u0119t do odlewnictwa jest ca\u0142kiem spor\u0105 inwestycj\u0105.<\/span><\/p>\n

\"Odlewy<\/p>\n

Jak odlewa\u0107 bi\u017cuteri\u0119 metod\u0105 pr\u00f3\u017cniow\u0105<\/span><\/h3>\n

Pierwszym, krokiem jest przygotowanie wszystkich potrzebnych materia\u0142\u00f3w i sprz\u0119t\u00f3w. Co wi\u0119cej, koniecznie pomy\u015bl o przygotowaniu swojej przestrzeni tak, aby by\u0142o bezpiecznie. W ka\u017cdej pracy z ogniem warto pami\u0119ta\u0107 o posiadaniu ga\u015bnicy pod r\u0119k\u0105 i sprz\u0119cie ochronnym.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnym krokiem jest przymocowanie zwa\u017conego modelu do podstawki. Na podstawie wagi modelu zmieszaj proszek inwestycyjny z wod\u0105 a\u017c do uzyskania g\u0142adkiej masy. Otrzyman\u0105 mieszank\u0119 umie\u015b\u0107 na 30 sekund w komorze pr\u00f3\u017cniowej, a nast\u0119pnie ostro\u017cnie wlej j\u0105 do kolby.<\/span><\/p>\n

Kolb\u0119 umie\u015b\u0107 w piecu, aby usun\u0105\u0107 z niej wosk i przygotuj j\u0105 do odlewania. Pami\u0119taj o \u015brodkach bezpiecze\u0144stwa przy dotykaniu bardzo gor\u0105cych przedmiot\u00f3w! Kolejnym krokiem jest rozpuszczenie metalu w tyglu za pomoc\u0105 palnika, dobrze jest od czasu do czasu zamiesza\u0107 metal. Po ca\u0142kowitym stopieniu metalu wlej go do swojej kolby i poczekaj, a\u017c nieco ostygnie i przestanie \u015bwieci\u0107 na czerwono. Nast\u0119pnie podnie\u015b kolb\u0119 szczypcami i zanurz j\u0105 w wiadrze z wod\u0105 a\u017c do ustania bulgotania.<\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnie zeskrob mi\u0119kk\u0105 mas\u0119 z kolby i wyci\u0105gnij z niej gotowy odlew. Nie jest to jednak produkt ostateczny. Od otrzymanego odlewu nale\u017cy odci\u0105\u0107 wszelkie zb\u0119dne pozosta\u0142o\u015bci metali, zeszlifowa\u0107 ostre kraw\u0119dzie, oraz wypolerowa\u0107 bi\u017cuteri\u0119 na wysoki po\u0142ysk!<\/span><\/p>\n

Istnieje oczywi\u015bcie wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w odlewania. Zaliczamy do nich olewanie w wosku, w piasku, \u015brodkowe, szklane i wiele innych. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce metoda pr\u00f3\u017cniowa nale\u017cy do cz\u0119sto wykorzystywanych w zdobnictwie. Mam nadziej\u0119, \u017ce ten post cho\u0107 troch\u0119 przybli\u017cy\u0142 Ci trudn\u0105 sztuk\u0119 odlewnictwa.<\/span><\/p>\n

Poznaj wi\u0119cej zak\u0105tk\u00f3w \u015bwiata bi\u017cuterii z manzuko.com<\/span><\/h4>\n