{"id":3493,"date":"2021-03-09T16:48:18","date_gmt":"2021-03-09T15:48:18","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=3493"},"modified":"2026-04-02T14:23:28","modified_gmt":"2026-04-02T12:23:28","slug":"bizuteria-majow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/bizuteria-majow\/","title":{"rendered":"Bi\u017cuteria Maj\u00f3w – zainspiruj si\u0119 dawn\u0105 kultur\u0105"},"content":{"rendered":"

Bi\u017cuteria Maj\u00f3w to dziedzictwo kulturowe jednej z najbardziej znanych i jednocze\u015bnie tajemniczych kultur Ameryki Po\u0142udniowej. Przez wiele lat swojego \u017cycia kultur\u0119 Maj\u00f3w wyobra\u017ca\u0142am sobie mocno zbli\u017con\u0105 do bohater\u00f3w \u201eApocalypto\u201d i oczywi\u015bcie kojarzy\u0142am z przewidywanym w 2012 roku ko\u0144cem \u015bwiata. Jednak\u017ce z czasem zyska\u0142am wi\u0119ksze poj\u0119cie na temat ich spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3ra ku mojemu zaskoczeniu wci\u0105\u017c istnieje! Zapraszam wi\u0119c do lektury o Majach i ich bi\u017cuterii.<\/span><\/p>\n

\"Budowle<\/p>\n

Cywilizacja Maj\u00f3w\u00a0<\/span><\/h3>\n

Majowie byli tw\u00f3rcami wysoko funkcjonuj\u0105cej cywilizacji, kt\u00f3rej pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 400 r.p.n.e., chocia\u017c niekt\u00f3rzy historycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce jej pocz\u0105tki mo\u017cemy datowa\u0107 na XII wiek przed nasz\u0105 er\u0105! Do IV wieku naszej ery cywilizacja ta charakteryzowa\u0142a si\u0119 budowaniem miast, dr\u00f3g, obiekt\u00f3w religijnych i administracyjnych. P\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0142y lokalne kryzysy polityczne, kt\u00f3re spowodowa\u0142y zr\u00f3\u017cnicowanie styl\u00f3w w architekturze i sztuce.\u00a0<\/span><\/p>\n

Mi\u0119dzy VII, a IX wiekiem Majowie osi\u0105gn\u0119li sw\u00f3j „szczyt cywilizacyjny”, po czym stopniowo dochodzi\u0142o do za\u0142amania rozwoju i opustoszenia miast. Prawdopodobnie przyczyni\u0142o si\u0119 do tego znaczne rozwarstwienie spo\u0142eczne, zbyt du\u017ca populacja, g\u0142\u00f3d i katastrofa ekologiczna spowodowana nadmiern\u0105 eksploatacj\u0105 zasob\u00f3w naturalnych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 Maj\u00f3w \u017cy\u0142a w\u00f3wczas w niewielkich osadach, chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 Jukatanu by\u0142a pod silnym wp\u0142ywem kultury Toltek\u00f3w. Mi\u0119dzy XII wiekiem, a drug\u0105 po\u0142ow\u0105 XV wieku trwa\u0142 okres dekadencji i tar\u0107 politycznych arystokracji.\u00a0<\/span><\/p>\n

W ko\u0144cu zdestabilizowana spo\u0142eczno\u015b\u0107 Maj\u00f3w pad\u0142a ofiar\u0105 podboju konkwistador\u00f3w w XVI wieku, kt\u00f3rzy doprowadzili do zag\u0142ady tubylczej kultury. Narzucony zosta\u0142 j\u0119zyk, religia, podzia\u0142 administracyjny, a wszelkie mo\u017cliwe do zniszczenia relikty przesz\u0142o\u015bci z umi\u0142owaniem palono, mia\u017cd\u017cono, czy zmieniano. Do najwa\u017cniejszych pozosta\u0142o\u015bci cywilizacji Maj\u00f3w nale\u017c\u0105 dzi\u015b monumentalne budowle, malowid\u0142a \u015bcienne i rze\u017aby z kamienia, wyroby ceramiczne i z\u0142otnicze, a tak\u017ce s\u0142ynne kalendarze Maj\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

Majowie dzi\u015b<\/span><\/h4>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie Maj\u00f3w definiujemy jako grup\u0119 lud\u00f3w india\u0144skich m\u00f3wi\u0105cych j\u0119zykami z rodziny maja. Zamieszkuj\u0105 oni po\u0142udniowo-wschodni Meksyk, Gwatemal\u0119, Belize i zachodni Honduras. Stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wnie ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105, \u017cyj\u0105c\u0105 z rolnictwa, hodowli i rzemios\u0142a, do kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnie zaliczamy tkactwo i garncarstwo. Opr\u00f3cz lokalnych dialekt\u00f3w wi\u0119kszo\u015b\u0107 pos\u0142uguje si\u0119 te\u017c j\u0119zykiem hiszpa\u0144skim. W du\u017cej mierze stanowi\u0105 oddzielny byt kulturowy i co zaskakuj\u0105ce, liczb\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnych Maj\u00f3w szacuje si\u0119 na 6 milion\u00f3w!<\/span><\/p>\n

\"Jadeitowa<\/p>\n

Bi\u017cuteria Maj\u00f3w<\/span><\/h3>\n

Wczesny okres<\/span><\/h4>\n

Pocz\u0105tkowo Majowie nie mieli dost\u0119pu do materia\u0142\u00f3w szlachetnych takich jak z\u0142oto, czy jadeit. Dlatego te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ozd\u00f3b wczesnego okresu wykonywana by\u0142a z z\u0119b\u00f3w i ko\u015bci zwierz\u0105t. Ch\u0119tnie si\u0119gano po z\u0119by jaguar\u00f3w, poniewa\u017c wiele bog\u00f3w mia\u0142o cechy tych zwierz\u0105t. Do b\u00f3stw uto\u017csamianych z jaguarami zaliczymy bogini\u0119 po\u0142o\u017cnictwa, leczenia i wojny, a tak\u017ce b\u00f3stwa \u015bmierci, handlu, czarnej magii i nocy. Opr\u00f3cz szcz\u0105tk\u00f3w jaguar\u00f3w wykorzystywano pazury innych zwierz\u0105t, muszle, a tak\u017ce obrobione kamienie i kolorowe pi\u00f3ra.\u00a0<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u017any okres<\/span><\/h4>\n

W p\u00f3\u017aniejszym okresie Majowie odkryli z\u0142oto, srebro i mied\u017a na obszarach otaczaj\u0105cych ich osady. Sta\u0142y si\u0119 one bardzo popularnymi surowcami do produkcji bi\u017cuterii. Co wi\u0119cej, po znalezieniu jadeitu i obsydianu<\/a> i nauce ich obr\u00f3bki, niezwykle ch\u0119tnie si\u0119gano po nie do wytwarzania wszelakich ozd\u00f3b i figurek. Dodatkowo surowce te stanowi\u0142y g\u0142\u00f3wny przedmiot handlu, co przyczyni\u0142o si\u0119 do rozwoju cywilizacji.<\/span><\/p>\n

Bi\u017cuteria Maj\u00f3w bardzo cz\u0119sto \u0142\u0105czy\u0142a element dekoracyjny z religijnym. Naszyjniki z koralik\u00f3w jadeitowych najcz\u0119\u015bciej zawiera\u0142y kamienn\u0105 lub z\u0142ot\u0105 zawieszk\u0119 stanowi\u0105c\u0105 amulet. Ten zielony kamie\u0144 mia\u0142 znaczne znaczenie religijne zwi\u0105zane z b\u00f3stwami i poj\u0119ciem wieczno\u015bci. W efekcie jadeit wykorzystywano do produkcji wszystkiego od zatyczek do uszu, przez pier\u015bcionki, bransoletki i naszyjniki, a\u017c do nakry\u0107 g\u0142owy!<\/span><\/p>\n

Produkcja bi\u017cuterii Maj\u00f3w z jadeitu<\/span><\/h3>\n

Jadeit znajduj\u0105cy si\u0119 na ziemiach Maj\u00f3w by\u0142 szczeg\u00f3lnie twardy, przez co trudny w obr\u00f3bce. Ilo\u015b\u0107 pracy, jak\u0105 nale\u017ca\u0142o w\u0142o\u017cy\u0107 w wykonanie jadeitowej ozdoby, jedynie podnosi\u0142a jej warto\u015b\u0107. Artysta sp\u0119dza\u0142 wiele godzin, staraj\u0105c si\u0119 przyci\u0105\u0107 i wyrze\u017abi\u0107 jadeit tak, aby powsta\u0142a z niego bi\u017cuteria. Dodatkowym utrudnieniem by\u0142o zami\u0142owanie do zawijas\u00f3w, \u0142uk\u00f3w i zaokr\u0105glonych kszta\u0142t\u00f3w, kt\u00f3re bez wsp\u00f3\u0142czesnych narz\u0119dzi znacznie trudniej wyci\u0105\u0107 w kamieniu, ni\u017c proste linie. W zwi\u0105zku ze znaczeniem metafizycznym jadeitu bi\u017cuteria z niego wykonana najcz\u0119\u015bciej przedstawia\u0142a istotne w mitologii zwierz\u0119ta, symbole religijne i bog\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Spodoba\u0142 Ci si\u0119 artyku\u0142? Zobacz co jeszcze mamy do zaoferowania!<\/span><\/h4>\n