{"id":3695,"date":"2021-04-29T13:47:07","date_gmt":"2021-04-29T11:47:07","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=3695"},"modified":"2026-04-02T14:20:36","modified_gmt":"2026-04-02T12:20:36","slug":"muszla-jeden-z-najstarszych-polfabrykatow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/muszla-jeden-z-najstarszych-polfabrykatow\/","title":{"rendered":"Muszla – jeden z najstarszych p\u00f3\u0142fabrykat\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Muszla to materia\u0142 wykorzystywany przez ludzi od czas\u00f3w prehistorycznych. Jej u\u017cycie mia\u0142o niekiedy inny sens, jednak\u017ce niemal zawsze u\u017cywano jej do tworzenia ozd\u00f3b. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie bi\u017cuteria z muszli naturalnych bywa bardziej lub mniej modna. W ostatnich latach widzimy zdecydowany powr\u00f3t muszli i pere\u0142 w trendach mi\u0119dzynarodowych. To doskona\u0142a okazja, by dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej na temat muszli, ich historii, w\u0142a\u015bciwo\u015bci i rodzaj\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czym w\u0142a\u015bciwie jest muszla<\/span><\/h3>\n

Muszla<\/a> to twarda, zewn\u0119trzna warstwa ochronna, kt\u00f3ra zazwyczaj tworzona jest za ich \u017cycia przez morskie zwierz\u0119ta. Po \u015bmierci zwierz\u0119 ulega rozk\u0142adowi lub zjedzeniu i pozostaje po nim pusta muszla. Ten zewn\u0119trzny szkielet najcz\u0119\u015bciej tworz\u0105 zwi\u0105zki wapnia lub chityna. W ci\u0105gu \u017cycia pancerz ro\u015bnie wraz ze zwierz\u0119ciem, dlatego pocz\u0105tek muszli jest zawsze najciemniejszy i najstarszy. Twardo\u015b\u0107 muszli jest niewielka i waha si\u0119 od 2,5 do 4,5 w skali Mohsa. Oznacza to, \u017ce powierzchni\u0119 muszli do\u015b\u0107 \u0142atwo zarysowa\u0107 i zdecydowanie jest to kruchy materia\u0142.<\/span><\/p>\n

Muszle w historii i kulturze\u00a0<\/span><\/h3>\n

O najstarszej bi\u017cuterii na \u015bwiecie<\/a> pisa\u0142am ju\u017c na blogu i jest ni\u0105 naszyjnik z muszli \u015blimaka morskiego Nassarius gibbosulus. Koraliki te odkryto w Izraelu i maj\u0105 ponad 100 tysi\u0119cy lat! Podobne ozdoby odkryto w r\u00f3\u017cnych miejscach na ziemi i datowano na \u015brodkowy i g\u00f3rny paleolit. To dowody wyrafinowania \u00f3wczesnych kultur. Co ciekawe, pozwalaj\u0105 te\u017c na prze\u015bledzenie w\u0119dr\u00f3wek prehistorycznych ludzi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Waluta<\/span><\/h4>\n

Muszle wykorzystywane jako waluta, to jedna z moich ulubionych ciekawostek historycznych. Najpopularniejsze by\u0142y muszle gatunku Monetaria moneta, o czym \u015bwiadczy ju\u017c sama ich nazwa. Ta niezwyk\u0142a, naturalna waluta u\u017cywana by\u0142a na wielu wyspach Oceanu Indyjskiego i Pacyfiku, a tak\u017ce w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej, Afryce i na Karaibach. Pewnie my\u015blisz o niezwykle odleg\u0142ych w historii czasach. Jednak\u017ce wyobra\u017a sobie, \u017ce Holenderscy zdobywcy kupowali niewolnik\u00f3w za zbierane na pla\u017cy muszle, kt\u00f3re w Europie by\u0142y niemal bezwarto\u015bciowe.\u00a0<\/span><\/p>\n

Narz\u0119dzia\u00a0<\/span><\/h4>\n

Wzgl\u0119dna wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 kszta\u0142t\u00f3w muszli sprawi\u0142a, \u017ce wykorzystywano je jako narz\u0119dzia. Tworzono z nich skrobaki, ostrza i klamry. Co wi\u0119cej, muszle niekt\u00f3rych \u015blimak\u00f3w morskich wype\u0142niano olejem, aby tworzy\u0142y naturalne lampy naftowe. Ma\u0142\u017ce olbrzymie wykorzystywano jako misy, a nawet jako wanienki lub chrzcielnice. W ogrodnictwie u\u017cywano ich jako narz\u0119dzi manualnych, ale i jako nawozu. Pokruszone muszle wsypywano do gleby, aby podnie\u015b\u0107 jej pH i zwi\u0119kszy\u0107 zawarto\u015b\u0107 wapnia. W naszej rodzinie wykorzystujemy w tym celu pokruszone skorupki od jajek, kt\u00f3re zwo\u017cone s\u0105 do dziadkowego ogrodu.<\/span><\/p>\n

Rzemios\u0142o\u00a0<\/span><\/h4>\n

Rzemios\u0142o i sztuka to zdecydowanie obszary, w kt\u00f3rych muszelki spotykamy najcz\u0119\u015bciej. Wykonuje si\u0119 z nich tradycyjne instrumenty i stroje ludowe (nawet w Polsce), pude\u0142eczka ozdobne, miniaturowe rze\u017aby\u00a0 i oczywi\u015bcie bi\u017cuteri\u0119. Koraliki z muszelek cz\u0119sto s\u0105 ozdob\u0105 sam\u0105 w sobie i uzupe\u0142niamy je jedynie naturalnym sznurkiem lub link\u0105 jubilersk\u0105. W historii zdobi\u0142y one te\u017c ubrania, a nawet s\u0142u\u017cy\u0142y jako guziki.\u00a0<\/span><\/p>\n

Rodzaje muszli wykorzystywane w bi\u017cuterii<\/span><\/h3>\n

\"Muszla<\/p>\n

Muszla abalone<\/span><\/h4>\n

Muszla abalone, inaczej muszla uszna czy paua to tylko niekt\u00f3re z popularnych nazw tej samej muszli ma\u0142ych i ogromnych morskich \u015blimak\u00f3w. Muszla abalone to nazwa hiszpa\u0144ska, podczas gdy paua to termin nowozelandzki. Muszla uchowca, bo tak nazywamy \u015blimaki, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 rzeczone muszle, jest wyj\u0105tkowo mocna i sk\u0142ada si\u0119 z cegie\u0142ek wapniowych po\u0142\u0105czonych lepk\u0105 substancj\u0105 bia\u0142kow\u0105. Po uderzeniu w muszl\u0119 p\u0142ytki \u015blizgaj\u0105 si\u0119, zamiast p\u0119ka\u0107, a bia\u0142ko poch\u0142ania energi\u0119 uderzenia. Co ciekawe t\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 pr\u00f3bujemy mimikowa\u0107 w tworzeniu ceramicznych kafelek, czy kamizelek kuloodpornych.\u00a0<\/span><\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce py\u0142 z tej muszli jest szkodliwy, warto wi\u0119c mie\u0107 odpowiedni\u0105 mask\u0119 podczas pi\u0142owania skorupy. Uchowce hoduje si\u0119 na po\u017cywienie, a ich pi\u0119kn\u0105 i mocn\u0105 muszl\u0119 wykorzystujemy w r\u0119kodzielnictwie i zdobnictwie. Muszle paua to wielobarwne struktury przypominaj\u0105ce nieco rozlan\u0105 benzyn\u0119. Abalone pi\u0119knie mieni\u0105 si\u0119 w s\u0142o\u0144cu i bezsprzecznie s\u0105 intryguj\u0105cym surowcem r\u0119kodzielniczym. Pot\u0142uczone muszle s\u0142u\u017c\u0105 do produkcji masy per\u0142owej, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c jest popularna na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

\"Muszle<\/p>\n

Muszelki kauri<\/span><\/h4>\n

Muszle kauri<\/a>, czy te\u017c muszle porcelanek to bezsprzeczny hit ostatnich lat. Na ca\u0142ym \u015bwiecie zapanowa\u0142a moda na ozdoby z tych w\u0142a\u015bnie muszelek. Co ciekawe, ich nazwa nie wywodzi si\u0119 od porcelany, a wr\u0119cz odwrotnie, wszystko za spraw\u0105 Marco Polo, kt\u00f3ry skojarzy\u0142 wygl\u0105d Chi\u0144skiej ceramiki z kolorem tych niewielkich muszelek. Muszelki kauri opr\u00f3cz pi\u0119knej, kremowej barwy zach\u0119caj\u0105 te\u017c twardo\u015bci\u0105 i wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105. Nic dziwnego, \u017ce sta\u0142y si\u0119 popularne w r\u0119kodzielniczym \u015bwiecie.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Barwione<\/p>\n

Przegrzebki\u00a0<\/span><\/h4>\n

Przegrzebki<\/a> osobi\u015bcie kojarz\u0105 mi si\u0119 bardziej z gotowaniem ni\u017c z r\u0119kodzielnictwem. Nic dziwnego, zdecydowanie lepiej sprawdzam si\u0119 w kuchni, ni\u017c w pracowni. Przegrzebki tworz\u0105 p\u0142askie, do\u015b\u0107 spore muszle, kt\u00f3re zazwyczaj maj\u0105 10-15 cm d\u0142ugo\u015bci, ale niekiedy osi\u0105gaj\u0105 i 20 cm. G\u00f3rna po\u0142\u00f3wka muszli jest p\u0142aska, zazwyczaj ma barw\u0119 czerwonobr\u0105zow\u0105. Dolna cz\u0119\u015b\u0107 muszli jest wypuk\u0142a, powyginana i zwykle jasnokremowa, lub br\u0105zowa. Wn\u0119trze muszli zawsze pozostaje bia\u0142e. Muszle przegrzebk\u00f3w doskonale nadaj\u0105 si\u0119 do barwienia i wykorzystywane s\u0105 nie tylko jako ozdoby cia\u0142, ale tak\u017ce jako dekoracja wn\u0119trz.<\/span><\/p>\n

\"Conus<\/p>\n

Conus<\/span><\/h4>\n

Muszle o tej uroczej nazwie cechuje ich sto\u017ckowaty kszta\u0142t, conus<\/a> po \u0142acinie oznacza w\u0142a\u015bnie sto\u017cek. Maj\u0105 grubo\u015bcienn\u0105 i masywn\u0105 struktur\u0119, a sam otw\u00f3r muszli jest w\u0105ski i pod\u0142u\u017cny. Powierzchnia muszelki mo\u017ce by\u0107 g\u0142adka lub urozmaicona spiralnymi pr\u0105\u017ckami, lub niemal w\u0119\u017cowymi wzorami. Conusy s\u0105 najcz\u0119\u015bciej bia\u0142e, kremowe albo r\u00f3\u017cowe, ale zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c niebieskie, czarne, pomara\u0144czowe, a nawet \u017c\u00f3\u0142te. Co ciekawe, cia\u0142o \u015blimaka zamieszkuj\u0105cego te muszle r\u00f3wnie\u017c jest kolorowe.<\/span><\/p>\n

Puka<\/span><\/h4>\n

Muszelki puka by\u0142y absolutnym hitem lat 90. Te sto\u017ckowate muszelki zawdzi\u0119czaj\u0105 swoj\u0105 nazw\u0119 hawajskiemu s\u0142owu oznaczaj\u0105cego dziur\u0119. Odnosi si\u0119 to do naturalnie wyst\u0119puj\u0105cego w nich otworu, co czyni muszelki puka idealnymi koralikami. Tradycyjnie wykonywano z nich bi\u017cuteri\u0119 zar\u00f3wno dla kobiet, jak i dla m\u0119\u017cczyzn.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Przepi\u0119kne<\/h4>\n

Strombus<\/span><\/h4>\n

To nazwa na rodzaj muszli skrzydelnikowatych<\/a>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich skorup ma \u015brednie i du\u017ce rozmiary, a tak\u017ce grub\u0105 \u015bcian\u0119. Wieczko muszli przypomina pazur, a jego powierzchnia cz\u0119sto jest karbowana. W mojej opinii skrzydelnikowate tworz\u0105 jedne z najciekawszych kszta\u0142t\u00f3w muszli. S\u0105 one cz\u0119sto smuk\u0142e i niemal kobiece, co czyni je wspania\u0142ymi dodatkami w bi\u017cuterii.<\/span><\/p>\n

\"Przypominaj\u0105ca<\/h4>\n

Telescopium<\/span><\/h4>\n

Muszle telescopium<\/a> nazywane s\u0105 te\u017c rogami jednoro\u017cc\u00f3w, ze wzgl\u0119du na ich charakterystyczny kszta\u0142t. \u015alimaki tworz\u0105ce te niezwyk\u0142e skorupy \u017cyj\u0105 w lasach namorzynowych wybrze\u017cy Oceanu Indyjskiego. Maj\u0105 one teleskopowy kszta\u0142t, przypominaj\u0105cy wafelek do lod\u00f3w. \u015aciany muszelki s\u0105 do\u015b\u0107 cienkie w por\u00f3wnaniu do innych muszelek wykorzystywanych w r\u0119kodzielnictwie, jednak\u017ce ich nietuzinkowy kszta\u0142t i pi\u0119kne barwy rekompensuj\u0105 krucho\u015b\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Babylonia<\/h4>\n

Babylonia<\/span><\/a><\/h4>\n

Muszle tego gatunku \u015blimak\u00f3w s\u0105 mocno skr\u0119cone, do\u015b\u0107 twarde i niezwykle urokliwe. Ich wzory przypominaj\u0105 c\u0119tkowanie zwierz\u0105t sawanny. Zazwyczaj s\u0105 bia\u0142e lub kremowe i maj\u0105 karmelowe albo br\u0105zowe wzory. Otw\u00f3r w muszli jest do\u015b\u0107 du\u017cy, co daje dodatkowe mo\u017cliwo\u015bci kreatywnego wykorzystania muszli.\u00a0<\/span><\/p>\n

Muszla w bi\u017cuterii – jak o ni\u0105 zadba\u0107<\/span><\/h3>\n

Pisz\u0105c o dbaniu o bi\u017cuteri\u0119, zawsze podkre\u015blam istotno\u015b\u0107 odpowiedniego przechowywania. Muszle to kruche elementy, kt\u00f3re warto przechowywa\u0107 oddzielnie, aby unikn\u0105\u0107 ich zarysowania. Co wi\u0119cej, poleca\u0142abym przechowywanie ich w osobnych pude\u0142kach, lub na stojakach, gdzie unikn\u0105 ewentualnego zmia\u017cd\u017cenia. Pami\u0119taj, \u017ce w ekstremalnie ciep\u0142ym lub zimnym i suchym \u015brodowisku twoja muszelkowa bi\u017cuteria mo\u017ce pop\u0119ka\u0107. Dodatkowo ci\u0105g\u0142a ekspozycja na \u015bwiat\u0142o mo\u017ce wybieli\u0107 kolor twoich dodatk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Muszle, o ile nie s\u0105 barwione, dobrze znosz\u0105 kontakt z wod\u0105. S\u0105 jednak sytuacje, w kt\u00f3rych powierzchnia muszli mo\u017ce si\u0119 zniszczy\u0107. Najlepiej \u015bci\u0105ga\u0107 muszelkow\u0105 bi\u017cuteri\u0119 do sprz\u0105tania, p\u0142ywania w basenie, czy intensywnych \u0107wicze\u0144 fizycznych. Poleca\u0142abym te\u017c ubiera\u0107 muszelkowe akcesoria po pomalowaniu si\u0119 i u\u017cyciu\u00a0 lakieru do w\u0142os\u00f3w, o ile s\u0105 to kosmetyki, po kt\u00f3re si\u0119gasz.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czemu w muszli s\u0142ycha\u0107 morze?<\/span><\/h3>\n

Na koniec mam dla Ciebie ma\u0142\u0105 ciekawostk\u0119. Jako dziecko wiele razy przyk\u0142ada\u0142am do ucha muszl\u0119, aby pos\u0142ucha\u0107 \u201eszumu fal\u201d. Prawdopodobnie Ty te\u017c tak kiedy\u015b zrobi\u0142a\u015b. Efekt ten uzyskasz r\u00f3wnie\u017c po przy\u0142o\u017ceniu miseczki do ucha. D\u017awi\u0119k powstaj\u0105 w wyniku wzmacniania ha\u0142asu otoczenia i pog\u0142osu przez skorup\u0119. D\u017awi\u0119k rezonansu z muszli przypomina fale morza, poniewa\u017c s\u0105 one podobne do d\u017awi\u0119k\u00f3w przep\u0142ywu powietrza. Dodatkowo mit o morzu zamkni\u0119tym w muszelce wzmaga to zjawisko d\u017awi\u0119kowej iluzji.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dobrze si\u0119 czyta\u0142o? Nie przerywaj lektury!<\/span><\/h4>\n