{"id":4767,"date":"2022-02-22T10:45:41","date_gmt":"2022-02-22T09:45:41","guid":{"rendered":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/?p=4767"},"modified":"2026-03-31T15:48:33","modified_gmt":"2026-03-31T13:48:33","slug":"elsa-peretti-ikona-projektantek-jubilerskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/manzuko.com\/blog\/elsa-peretti-ikona-projektantek-jubilerskich\/","title":{"rendered":"Elsa Peretti \u2014 ikona projektantek jubilerskich"},"content":{"rendered":"

Elsa Peretti to niezaprzeczalnie kultowa posta\u0107 w \u015bwiecie bi\u017cuterii. Projektowa\u0142a pi\u0119kn\u0105, kobiec\u0105 bi\u017cuteri\u0119, a jej celem by\u0142o zadowolenie klientek. Zajmowa\u0142a si\u0119 tworzeniem bi\u017cuterii, sztuki u\u017cytkowej, a tak\u017ce filantropi\u0105. Jako jedna z niewielu tak prominentnych postaci w \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnej mody, nie by\u0142a zwi\u0105zana ze skandalami i \u017cyciem na kraw\u0119dzi. By\u0142a kobiet\u0105, kt\u00f3ra inspirowa\u0142a na wielu poziomach i moim zdaniem jej historia i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wci\u0105\u017c mo\u017ce natchn\u0105\u0107 wiele z nas.<\/span><\/p>\n

Elsa Peretti w m\u0142odo\u015bci<\/span><\/h3>\n

Elsa Peretti urodzi\u0142a si\u0119 1 maja 1940 w wyj\u0105tkowo romantycznym miejscu, jakim jest w\u0142oska Florencja. By\u0142a najm\u0142odsz\u0105 c\u00f3rk\u0105 Ferdinando Peretti i Marii Luisy Pighini. Ca\u0142a jej rodzina by\u0142a mocno kontrowersyjna, przez co projektantka by\u0142a do\u015b\u0107 wyobcowana. Z ojcem du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia \u017cy\u0142a w konflikcie, jednak\u017ce pogodzi\u0142a si\u0119 z nim przed jego \u015bmierci\u0105. Fernando by\u0142 dla Elsy niezwykle wa\u017cn\u0105 postaci\u0105 mimo nie najlepszych relacji jakie mieli ze sob\u0105 przez wiele lat .<\/span><\/p>\n

Szko\u0142a i pierwsza praca<\/span><\/h4>\n

Peretti kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w Rzymie i w Szwajcarii. Pocz\u0105tkowo jej \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania by\u0142o nauczanie francuskiego, p\u00f3\u017aniej by\u0142a instruktork\u0105 narciarstwa. Jej kolejnym krokiem by\u0142 powr\u00f3t do Rzymu, gdzie uko\u0144czy\u0142a studia projektowania wn\u0119trz. Po szkole pracowa\u0142a dla mediola\u0144skiego architekta Dado Torrigiani.<\/span><\/p>\n

Modeling<\/span><\/h4>\n

Maj\u0105c 24 lata Elsa rozpocz\u0119\u0142a karier\u0119 modelki w Barcelonie, sk\u0105d przenios\u0142a si\u0119 do Nowego Jorku. Z topowymi w\u00f3wczas modelkami sta\u0142a si\u0119 ulubienic\u0105 ameryka\u0144skiego projektanta Halstona. Nazywano je dlatego Halstonettes. Pod koniec lat siedemdziesi\u0105tych Elsa Peretti by\u0142a sta\u0142\u0105 bywalczyni\u0105 kultowego studia 54,w\u00a0 kt\u00f3rym bawi\u0142a si\u0119 z Liz\u0105 Minelli, Bianc\u0105 Jagger, Andym Warholem, Cher i Donaldem Trumpem.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Halston uwa\u017ca\u0142, \u017ce Elsa mia\u0142a wyj\u0105tkowy styl, ka\u017cda sukienka, kt\u00f3r\u0105 prezentowa\u0142a, wygl\u0105da\u0142a, jakby by\u0142a uszyta specjalnie dla niej. Jej zdj\u0119cie w przebraniu kr\u00f3liczka Playboya z Halloween w 1975 roku by\u0142o doskona\u0142ym odzwierciedleniem tamtej epoki. Wspomnienia Peretti z tamtych lat zosta\u0142y uwiecznione w jej wywiadzie dla dokumentu Halston w 2019 roku. Opowiada w nim o latach pracy, imprez i przyja\u017ani z kultowym projektantem.<\/span><\/p>\n

\"Elsa
Zdj\u0119cie: Vogue<\/figcaption><\/figure>\n

Kariera projektantki\u00a0<\/span><\/h3>\n

Mimo bardzo udanej kariery jako modelka Elsa wci\u0105\u017c szuka\u0142a tego, czym naprawd\u0119 chcia\u0142a si\u0119 zajmowa\u0107. W ko\u0144cu do\u015b\u0107 spontanicznie zadecydowa\u0142a, \u017ce b\u0119dzie to bi\u017cuteria. Jej pierwszym projektem by\u0142 pasek w kszta\u0142cie serca i wisiorek w kszta\u0142cie butelki. Halston i di Sant\u2019Angelo pokazali je na swoich wybiegach i odnios\u0142y natychmiastowy sukces. Peretti rozpocz\u0119\u0142a produkcj\u0119 swojej bi\u017cuterii wci\u0105\u017c utrzymuj\u0105c si\u0119 z kariery w modelingu.<\/span><\/p>\n

W 1972 roku jej kolekcja wyeksponowana by\u0142a w Bloomingdales, a dwa lata p\u00f3\u017aniej Elsa pracowa\u0142a dla Tiffany. Srebrna, mi\u0119kka, zmys\u0142owa i powyginana bi\u017cuteria zdefiniowa\u0142a znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 prac w\u0142oskiej projektantki. Ona sama twierdzi\u0142a, \u017ce mn\u00f3stwo inspiracji czerpa\u0142a z dotyku, gdy\u017c nie mia\u0142a najlepszego wzroku.<\/span><\/p>\n

Od dziecka uwielbia\u0142a ko\u015bci. Ta fascynacja wywodzi\u0142a si\u0119 z odwiedzania XVII wiecznego klasztoru kapucyn\u00f3w z niani\u0105. Peretii opowiada\u0142a, \u017ce wszystkie pomieszczenia by\u0142y udekorowane ludzkimi ko\u015b\u0107mi, a ona sama cz\u0119sto je krad\u0142a, za co obrywa\u0142o si\u0119 jej od matki. By\u0107 mo\u017ce ten zakaz, jak i kszta\u0142t i struktura ko\u015bci tak bardzo interesowa\u0142y Els\u0119, co wida\u0107 by\u0142o w jej kolekcjach. Inspirowa\u0142y j\u0105 te\u017c w\u0119\u017ce i otaczaj\u0105cy ludzie.<\/span><\/p>\n

Skromno\u015b\u0107 tej s\u0142ynnej artystki by\u0142a ogromna. Zawsze pami\u0119ta\u0142a, aby podzi\u0119kowa\u0107 wszystkim osobom zaanga\u017cowanym w projekt. Sama z reszt\u0105 m\u00f3wi\u0142a, \u017ce nie uwa\u017ca si\u0119 za artystk\u0119, a za rzemie\u015blniczk\u0119. By\u0142a uparta i niez\u0142omnie d\u0105\u017cy\u0142a do postawienia na swoim. Niekiedy wi\u0105za\u0142o si\u0119 to ze znalezieniem kompletnie nowej w jubilerstwie technologii, czy u\u017cyciem niespotykanych materia\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dla Tiffany zaprojektowa\u0142a mn\u00f3stwo bi\u017cuterii, ale te\u017c akcesoria takie jak breloki, portfele, paski, torebki i spinki do mankiet\u00f3w. Co ciekawe, zajmowa\u0142a si\u0119 te\u017c wymy\u015blaniem sztuki domowej takiej jak sztu\u0107ce i inne utensylia, misy, karafki, ramki i wiele innych. Tworzona przez ni\u0105 sztuka zdaje si\u0119 nie starze\u0107. Ogl\u0105daj\u0105c jej kolekcje na stronie Tiffany, nadal wygl\u0105daj\u0105 one niezwykle nowocze\u015bnie, ale i kobieco. Na witrynie mo\u017cna te\u017c poczu\u0107 ciep\u0142o, kt\u00f3rym darzyli j\u0105 pracownicy Tiffany\u2019s.<\/span><\/p>\n

\"Naszyjnik<\/p>\n

Co ma wsp\u00f3lnego Elsa Peretti z Sant Marti Vell\u00a0<\/span><\/h3>\n

W 1968 roku w \u017cyciu projektantki wydarzy\u0142y si\u0119 dwie wa\u017cne rzeczy. Pierwsz\u0105 by\u0142a przeprowadzka z Barcelony do Nowego Jorku, kt\u00f3ra umo\u017cliwi\u0142a jej rozwini\u0119cie swojej kariery modelingowej. Drugim wydarzeniem by\u0142 zakup domu w mocno zniszczonej miejscowo\u015bci Sant Marti Vell po\u0142o\u017conej w Katalonii. Ca\u0142\u0105 dekad\u0119 zaj\u0119\u0142o jej odrestaurowanie tego domu. W trakcie tego dziesi\u0119cioletniego remontu Elsa niejednokrotnie mieszka\u0142a w trudnych warunkach, jednak w latach osiemdziesi\u0105tych ten musztardowy dom by\u0142 jej ulubionym miejscem.<\/span><\/p>\n

Katalonia by\u0142a dla Elsy domem, wieloletnim projektem i \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji. S\u0142ynny naszyjnik ze skorpionem zosta\u0142 stworzony dzi\u0119ki tamtejszej florze i faunie. Pierwotnie Peretti liczy\u0142a, \u017ce miasteczko stanie si\u0119 koloni\u0105 artyst\u00f3w, w rzeczywisto\u015bci zmieni\u0142o si\u0119 w jej prywatn\u0105 wiosk\u0119, a przynajmniej tak to okre\u015bli\u0142 The New York Times. Elsa zainwestowa\u0142a w zakup i odnow\u0119 licznych dom\u00f3w, wed\u0142ug stanu na 2017 rok dzi\u0119ki niej odrestaurowano po\u0142ow\u0119 miasteczka.<\/span><\/p>\n

Jej projekty obejmowa\u0142y renowacj\u0119 ko\u015bcio\u0142a, wykopaliska archeologiczne, zarz\u0105dzanie szesnastowiecznymi dokumentami i konserwacj\u0119 rzymskiego miasta i archiwum fotograficznego. Praca nad ko\u015bcio\u0142em obejmowa\u0142a wykopaliska osady rzymskiej z II wieku, \u015bredniowieczn\u0105 zagrod\u0119, roma\u0144sk\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0119 i p\u00f3\u017anogotycki gmach, a tak\u017ce renowacj\u0119 grobowca i dostarczenie nowych element\u00f3w do tego miejsca.<\/span><\/p>\n

W Katalonii promowa\u0142a sztuki wizualne, historyczne, architektoniczne i artystyczne dziedzictwo tego miejsca. Zach\u0119ca\u0142a innych artyst\u00f3w do przebywania w tym wyj\u0105tkowym dla niej miejscu. Jej dzia\u0142ania sprawi\u0142y, \u017ce w 2013 roku jako pierwsza osoba spoza Katalonii otrzyma\u0142a Narodow\u0105 Nagrod\u0119 Kultury.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 filantropiczna Peretti<\/span><\/h3>\n

Elsa mia\u0142a bardzo pozytywny wp\u0142yw nie tylko na katalo\u0144sk\u0105 mie\u015bcin\u0119, ale te\u017c na ca\u0142y \u015bwiat. W 2000 roku za\u0142o\u017cy\u0142a organizacj\u0119 charytatywn\u0105, kt\u00f3r\u0105 na cze\u015b\u0107 swojego ojca nazwa\u0142a Fundacj\u0105 Nando Peretti (NPF). Pocz\u0105tkowo jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 mia\u0142a skupia\u0107 si\u0119 na dw\u00f3ch problemach. Pierwszym z nich by\u0142a ochrona \u015brodowiska i dzikiej przyrody, a drugim programy humanitarne, w szczeg\u00f3lno\u015bci skupione na zwalczaniu ub\u00f3stwa.<\/span><\/p>\n

Z biegiem czasu zasi\u0119g fundacji stopniowo si\u0119 rozszerza\u0142. NPF zajmowa\u0142a si\u0119 szeroko rozumian\u0105 promocj\u0105 praw cz\u0142owieka. Szczeg\u00f3lny nacisk k\u0142adziono na prawo do edukacji, prawa dzieci, a tak\u017ce prawa i godno\u015b\u0107 kobiet. Na arenie mi\u0119dzynarodowej organizacja jest g\u0142osem ma\u0142o reprezentowanych mniejszo\u015bci celem obrony ich praw do istnienia i zachowania kultury. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywna wspiera te\u017c programy medyczne i naukowe, oraz projekty budowy szpitali i innych budynk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Do 2015 roku NPF zebra\u0142a oko\u0142o 42 miliony euro, kt\u00f3re zasili\u0142y 852 projekty na ca\u0142ym \u015bwiecie! W tym samym roku nazwa fundacji uleg\u0142a zmianie na Fundacj\u0119 Nando i Elsy Peretti. Tak wspania\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz ca\u0142ego \u015bwiata z pewno\u015bci\u0105 napawa\u0142a projektantk\u0119 niezwyk\u0142\u0105 dum\u0105.<\/span><\/p>\n

Koniec \u017cycia<\/span><\/h3>\n

W marcu 2021 roku Elsa Peretti zmar\u0142a. Przyczyna jej \u015bmierci nie by\u0142a podana, jednak wiadomo, \u017ce osiemdziesi\u0119cioletnia projektantka zmar\u0142a we \u015bnie, w swoim domu w Hiszpanii. Wstrz\u0105sn\u0119\u0142o to modowym \u015bwiatem, kt\u00f3ry uwielbia\u0142 t\u0119 niezwyk\u0142\u0105 kobiet\u0119. Jej projekty i postawa do \u017cycia prawdopodobnie przez wiele lat b\u0119d\u0105 jeszcze zachwyca\u0107 i inspirowa\u0107 kolejne pokolenia.<\/span><\/p>\n

Nie przerywaj lektury! Sprawd\u017a co jeszcze dla Ciebie napisa\u0142y\u015bmy<\/span><\/h4>\n