Masa perłowa i sieczka z muszli – co to jest i do czego służy

Masa perłowa i sieczka z muszli to materiały o wielu zastosowaniach. Masa perłowa jest perłową warstwą muszli, natomiast „sieczka” opisuje drobną, nieregularną formę elementów. Biżuteria z tych surowców kojarzy się z wakacjami, lecz może towarzyszyć nam przez cały rok. W tym poście dowiesz się, skąd pochodzą muszlowe półfabrykaty, czym różnią się ich formy i jak wykorzystać je w swoich projektach.

Z czego powstaje masa perłowa i sieczka z muszli?

Masa perłowa, czyli nacre, powstaje w muszlach niektórych mięczaków. Jej budowa obejmuje drobne płytki mineralne i składniki organiczne. Wytwórca nie tworzy naturalnej masy perłowej przez kruszenie muszli: wycina i obrabia materiał, który już w niej powstał. Sieczka z muszli może mieć różną budowę, dlatego sama nazwa formy nie potwierdza, że każdy jej fragment jest warstwą perłową.

Jednym ze źródeł masy perłowej są muszle uchowców, znanych jako abalone. GIA opisuje naturalną iryzację ich warstwy perłowej. Wielobarwny połysk może więc wynikać z budowy materiału, a nie z barwienia. Pochodzenie od określonego mięczaka oraz ewentualne zabiegi sprawdzaj w dokumentacji konkretnego produktu.

Sieczka może powstawać z mniejszych fragmentów muszli, także pozostałych po innej obróbce. Nie przesądza to jednak o źródle konkretnej partii. Deklarację o wykorzystaniu odpadów restauracyjnych, ograniczeniu hodowli czy sposobie pozyskania można przypisać dostawcy dopiero po uzyskaniu potwierdzenia. Samo naturalne pochodzenie materiału nie jest dowodem określonego wpływu na środowisko.

Jak powstaje masa perłowa

Naturalną warstwę perłową pozyskuje się z muszli, a następnie wycina, szlifuje lub rzeźbi. Tak powstają m.in. krążki, wałki, łączniki, zawieszki i kaboszony. W przypadku produktu składanego lub kompozytu potrzebna jest osobna informacja o jego budowie. Nie należy przypisywać takiej technologii każdemu elementowi o perłowym połysku.

Budowa masy perłowej inspiruje również badaczy materiałów. W 2014 r. zespół McGill opisał szkło z siecią mikropęknięć kierujących rozwój większych pęknięć. Uczelnia podała wzrost odporności na pękanie badanych szkiełek, a nie „200 razy większą twardość”. To wynik dotyczący specjalnie przygotowanego szkła, nie parametr koralików z muszli. Przebieg doświadczenia wyjaśnia komunikat zespołu McGill.

Pomysły na wykorzystanie masy perłowej i sieczki z muszli

Masa perłowa

Architektura

Zarówno biała, jak i czarna masa perłowa wykorzystywane są w celach architektonicznych. Niekiedy barwione są na dowolny kolor. Cięte w różne kształty płytki z masy perłowej są laminowane w ceramicznych lub marmurowych kafelkach. Co więcej, z takich płytek tworzone są też ekskluzywnie wyglądające mozaiki. Co ciekawe, połączenie masy perłowej i włókna szklanego stanowi lekki materiał, który można stworzyć w dowolnym rozmiarze. Takie płaty mogą być wykorzystane na ścianach, blatach sufitach, a nawet drzwiach. Oczywiście na takie dekoracje z masy perłowej nie każdy może sobie pozwolić i nie pasują one do każdego wnętrza. Jednakże odpowiednio użyte dają zachwycający efekt.

Nietypowe wykorzystanie

Masę perłową znajdziesz też na nietypowych przedmiotach, zdobi ona niekiedy rękojeści broni palnej, albo uchwyty utensyliów. Masa perłowa wykorzystywana jest też do produkcji specjalnych łyżeczek do kawioru, które w odróżnieniu od metalowych, nie wpływają na smak tego delikatesu.

Innym zastosowaniem jest zdobienie instrumentów muzycznych: wstawki w klawiszach, przyciskach i inkrustacje na podstrunnicach lub korpusach. Nie oznacza to, że cały klawisz, gryf czy mostek wykonano z muszli. Masa perłowa może stanowić niewielki detal dekoracyjny, który kontrastuje z drewnem lub metalem.

Biżuteria z masy perłowej

Masa perłowa ma wiele oblicz w biżuterii. Mnie kojarzy się w pierwszym momencie z kolczykami z masy perłowej. Cienkie, duże, okrągłe plastry masy perłowej z namalowanymi detalami, lub rzeźbione w kwiatki to ozdoby popularne w czasach mojego dzieciństwa. Teraz sięgnęłabym po prostsze i krótsze kolczyki, na przykład okrągłe sztyfty, w których masa perłowa oprawiona jest w metalu.

Świetnie sprawdza się w każdej kompozycji kolorystycznej. Mniejszym kosztem może dać równie piękny efekt co drogie perły. Co więcej, łatwiej w niej rzeźbić i docinać do pożądanych kształtów niż perły, co sprawia, że jest to surowiec dość wszechstronny. Z masy perłowej produkuje się też kaboszony, które można wklejać w tradycyjne oprawy lub wykorzystywać w technice sutaszu. Coraz bardziej popularne stają się również zawieszki ze stali chirurgicznej z masą perłową.

Sieczka z muszli

Sieczka najczęściej wykorzystywana jest jako płaskie koraliki. Przypomina nieregularne koraliki katsuki. Niekiedy nie jest zupełnie płaska, a przypomina kształtem kosteczki, lub wypukłe łuski. Dość często jest barwiona, co nieco zwiększa możliwości jej wykorzystania.

Naturalne fragmenty muszli mogą być białe, kremowe lub opalizujące, a część dostępnych elementów jest dodatkowo barwiona. Informację o obróbce sprawdzaj w opisie. Sieczka pasuje do dekoracji w stylu morskim i marynarskim, kompozycji ze sznurkami lnianymi i drewnem oraz drobnych mozaik. Guziki muszlowe są odrębnym wyrobem wycinanym i obrabianym z odpowiedniego fragmentu muszli — nie powstają przez samo nawleczenie sieczki.

Co ciekawe, drobna sieczka z muszli może także stać się kolorową mozaiką z miniaturowych, kolorowych lub opalizujących kafelek. Taka praca oczywiście wymagałaby niezwykłej cierpliwości w układaniu, jednakże z pewnością cieszyłaby oko.

Masa perłowa i sieczka w biżuterii — jak o nie zadbać?

Nie zakładaj, że każdy wariant dobrze znosi wodę i zmiany temperatury. Gotowa ozdoba zawiera również nić, metal, ewentualny barwnik, powłokę i klej. Zdejmuj ją do sauny, kąpieli, sprzątania i intensywnego wysiłku. Wielobarwność nie jest automatycznym dowodem barwienia: przykładem naturalnych przejść kolorów jest iryzacja abalone. Z kolei informacja „barwione” wymaga uwzględnienia zaleceń dla konkretnego zabiegu.

Do rutynowego usuwania zabrudzeń wybierz czystą, bardzo miękką tkaninę. Nie używaj past i impregnowanych ściereczek do polerowania metalu. Wilgotne czyszczenie i środek myjący dobierz dopiero po sprawdzeniu materiału oraz całego mocowania; płyn micelarny lub żel kosmetyczny nie są uniwersalnym preparatem do wszystkich wariantów. Po czyszczeniu pozostaw ozdobę do wyschnięcia. Cienkie elementy przechowuj oddzielnie, na miękkim podłożu, bez nacisku cięższych dodatków. Więcej zasad znajdziesz w poradniku pielęgnacji biżuterii handmade.

Spodobał Ci się ten artykuł? Zobacz, czy kolejny też Cię zachwyci:

• Odkryj perły w Hollywoodzkim wydaniu
• Dowiedz się jak uporządkować biżuterię
• Poznaj wszystkie kolory fluorytu
• Sprawdź, czy znasz wszystkie rodzaje sznurków jubilerskich

Źródła

GIA — Iridescent Abalone Shell; McGill University — Glass that bends but doesn’t break (2014). Źródła opisują materiał i badanie, nie pochodzenie ani odporność każdej partii produktów.