Art Deco – pi─Ökno geometrii stylu z XX wieku

Art Deco – pi─Ökno geometrii stylu z XX wieku

Art Deco to nie tylko styl, to nazwa ca┼éej ery, w kt├│rej dominowa┼é konkretny wz├│r designu. Era ta trwa┼éa dwie dekady od 1919 roku do 1939. Jej nazwa powsta┼éa od Paryskiej mi─Ödzynarodowej wystawy ÔÇ×Arts Decoratifs et Industriels ModernesÔÇŁ. By┼éa ona w du┼╝ej mierze po┼Ťwi─Öcona szeroko rozumianej sztuce i bi┼╝uterii. Art Deco rozwin─ů┼é si─Ö w bi┼╝uterii, malarstwie, grafice, wystroju wn─Ötrz i architekturze. Design tych czas├│w by┼é nie tylko pi─Ökny, ale te┼╝ funkcjonalny, nowoczesny i zmierzaj─ůcy do perfekcji, kt├│r─ů uzyskiwano poprzez ch─Ötne wykorzystywanie wzor├│w geometrycznych.

Geneza Art Deco

Styl ten powsta┼é jako sprzeciw wobec braku dyscypliny przestrzennej. Inspiracj─Ö dla Art Deco pochodz─ů z ca┼éego ┼Ťwiata. Tw├│rcy czerpali ze sztuki orientalnej, afryka┼äskiej i po┼éudniowoameryka┼äskiej. Co wi─Öcej, w tym stylu widzimy cechy kubizmu i fauizmu, kt├│re ├│wcze┼Ťnie r├│wnie┼╝ by┼éy popularnymi ruchami. Pragnienie wyeliminowania p┼éynnych linii okresu secesyjnego zaowocowa┼éo sztywnymi, lecz czystszymi kszta┼étami stosowanymi w Art Deco. Era maszyn i modernizm r├│wnie┼╝ odcisn─Ö┼éy swoje pi─Ötno w tym nurcie.

Bi┼╝uteria w stylu art deco

Powojenna moda

Zmiana stylu ┼╝ycia kobiet po pierwszej wojnie ┼Ťwiatowej wywo┼éa┼éa spore zamieszanie w ┼Ťwiecie mody. Kobiety coraz cz─Ö┼Ťciej podejmowa┼éy si─Ö ci─Ö┼╝kiej pracy, co oznacza┼éo rezygnacj─Ö z gorset├│w, zmian─Ö fryz├│w i opuszczenie zw─Ö┼╝aj─ůcych si─Ö ubra┼ä. Nowe trendy wyznacza┼é Paul Poiret i Coco Chanel. Kr├│lowa┼éy proste i eleganckie ubrania o sztywnych liniach i swobodnych sylwetkach. Taka drastyczna zmiana ubioru wywo┼éa┼éa zmian─Ö my┼Ťli designerskiej w bi┼╝uterii.

Kobiety nabywa┼éy nowe swobody. Pali┼éy papierosy, uprawia┼éy sporty, je┼║dzi┼éy samochodami i pi┼éy koktajle.┬á Zmiana stylu ┼╝ycia wymaga┼éa zmian─Ö sposobu my┼Ťlenia o modzie. Magazyny modowe by┼éy niezwykle popularne i szeroko rozpowszechnione. Dzi─Öki temu ka┼╝da kobieta wiedzia┼éa jak si─Ö ubiera─ç, jak udekorowa─ç mieszkanie i jakie wybra─ç dodatki!

Egipskie inspiracje w Art Deco

Nowe odkrycia w egipskiej Dolinie Kr├│l├│w znacz─ůco wp┼éyn─Ö┼éy na motywy przedstawiane w bi┼╝uterii Art Deco. Jednym z najbardziej ekscytuj─ůcych odkry─ç tamtych czas├│w by┼é grobowiec Tutanchamona, artefakty w nim znalezione zainspirowa┼éy wielu ├│wczesnych tw├│rc├│w. Graficzne przedstawienie kwiat├│w lotosu, oka Horusa, czy piramid sta┼éo si─Ö niezwykle popularnie. Znani projektanci spopularyzowali inspirowan─ů Egiptem bi┼╝uteri─Ö na ca┼éym ┼Ťwiecie. R├│wnie┼╝ kombinacje kolorystyczne takie jak z┼éoto, lapis lazuli i turkus zosta┼éy zaczerpni─Öte od staro┼╝ytnych.

Indyjska i islamska bi┼╝uteria inspiracj─ů artyst├│w pocz─ůtku XX wieku

Bi┼╝uteria w stylu indyjskim sta┼éa si─Ö popularna na pocz─ůtku ubieg┼éego stulecia. Zainspirowani j─ů jubilerzy zacz─Öli rze┼║bi─ç kamienie szlachetne i wykorzystywa─ç je jako kwiaty, li┼Ťcie, owoce i inne kolorowe akcenty.

R├│wnie┼╝ sztuka islamska wywar┼éa ogromne wra┼╝enie na projektantach XX wieku. Motywy perskie tak┼╝e znalaz┼éy swoje wykorzystanie w Art Deco. Mo┼╝na je znale┼║─ç w kolorowych akcentach i stylizowanych formach. Arabeski umieszczone w szmaragdach, szafirach czy lapisach to idealne ┼Ťwiadectwo arabskich wp┼éyw├│w.

Skutki krachu na giełdzie

Mo┼╝na by si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e krach na gie┼édzie w 1929 roku zmniejszy popyt na bi┼╝uteri─Ö. Co dziwne, zdaje si─Ö, ┼╝e spowodowa┼é rewolucj─Ö w ┼Ťwiecie jubilerstwa. W latach 30. charakterystyczne by┼éy du┼╝e broszki, obszerne klipsy na uszy i szerokie bransoletki wysadzane diamentami.

Monochromatyczne designy z ogromn─ů gam─ů ci─Ö─ç diamentowych stanowi┼éy gros projekt├│w. Nie zapomniano jednak o kolorze, kt├│ry jednak zmieni┼é swoj─ů funkcj─Ö. Kolorowe klejnoty s┼éu┼╝y┼éy do konturowania i obramowania diament├│w. Konwertowalna bi┼╝uteria Art Deco r├│wnie┼╝ by┼éa godna uwagi. Klipsy o funkcji broszek lub klips├│w do sukni, czy bandeaus rozpadaj─ůcy si─Ö na pasuj─ůce do siebie bransoletki, naszyjniki i broszki. R├│wnie┼╝ kolczyki najcz─Ö┼Ťciej by┼éy 2w1. Dzi─Öki odpinanym elementom ┼éatwo mo┼╝na by┼éo zmieni─ç codzienny dodatek w bi┼╝uteri─Ö wieczorow─ů.

Inne inspiracje epoki

Wschodnie inspiracje przedosta┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ z Chin, dzi─Öki czemu styl Art deco wzbogacony zosta┼é orientalnym koralem, per┼éami i jadeitem. Co wi─Öcej, motywy chi┼äskich smok├│w i charakterystyczna architektura zacz─Ö┼éa pojawia─ç si─Ö w krajach zachodnich. Czerpi─ůc inspiracje z ca┼éego ┼Ťwiata, nie pomini─Öto Afryki i Ameryki po┼éudniowej. Sztuka plemienna wp┼éyn─Ö┼éa na form─Ö nowego designu. Szczeg├│lnie inspiruj─ůce okaza┼éy si─Ö drewniane maski i hebanowe g┼éowy.

Dwie szkoły projektowania biżuterii Art Deco

Bijoutiers

W tym okresie widoczne by┼éy dwie g┼é├│wne szko┼éy projektowania bi┼╝uterii. Jubilerzy zwani bijoutiers skupiali si─Ö na designie znacznie bardziej ni┼╝ na warto┼Ťci bi┼╝uterii. Kamienie szlachetne by┼éy u┼╝ywane przez nich w spos├│b rze┼║biarski. Wytwarzali z nich geometryczne dzie┼éa sztuki z oszlifowanych odpowiednio klejnot├│w. Szlify kalibrowane najlepiej wpasowywa┼éy si─Ö w ├│wczesny styl. W miar─Ö up┼éywu czasu do tych szlif├│w dodano trapezy, p├│┼éksi─Ö┼╝yce, tr├│jk─ůty i inne ci─Öcia diament├│w, koralu, lapisu, agatu, turkusu i jadeitu.

Ka┼╝dy jubiler tej szko┼éy mia┼é sw├│j autorski pogl─ůd na wp┼éywy projektowe. Cartier na przyk┼éad zinterpretowa┼é sw├│j styl girlandy w formie geometrycznej z inspiracjami Dalekiego Wschodu, Indii i Persji. W propozycjach tej ┼Ťwiatowej marki znalaz┼éy si─Ö chi┼äskie tablice z masy per┼éowej, rze┼║bione, indyjskie koraliki, czy stylizowane rubiny, szafiry i szmaragdy.

Mauboussin

Druga szko┼éa stylu Art Deco to mi┼éo┼Ťnicy emalii i koloru. Zale┼╝a┼éo im na zapewnieniu kontrastu z┬á popularnymi, rozleg┼éymi polami diament├│w. Jedn─ů ze znanych marek tej szko┼éy jest opisywana ju┼╝ przez nas marka Van Cleef & Arples. W swoich produktach ch─Ötnie wykorzystywali obszerne motywy faraonowe. Ta ┼Ťwiatowa firma nie stroni┼éa te┼╝ od inspiracji indyjskimi bransoletkami i inspirowa┼éa wiele dom├│w mody.┬áVan Cleef & Arples zrewolucjonizowali osadzanie klejnot├│w. Nazywamy to ustawieniem niewidocznym, w kt├│rym poprzez system rowk├│w i szyn mo┼╝na osadzi─ç kamienie tak, aby metal nie by┼é widoczny.

Innowacje w stylu Art Deco

Nowe ci─Öcia

Najwi─Öcej innowacji prawdopodobnie powsta┼éo w dziedzinie wycinania i szlifowania kamieni. Geometria projekt├│w wymaga┼éa udoskonalenia techniki obrabiania klejnot├│w. Nowe ci─Öcia i kszta┼éty umo┼╝liwia┼éy uk┼éadanie kamieni w mozaikowe wzory. Starano si─Ö przy tym zachowa─ç blask, jasno┼Ť─ç i zdolno┼Ť─ç do odbijania ┼Ťwiat┼éa w kamieniu.

Platyna

Kolejn─ů nowink─ů by┼éo zastosowanie platyny. By┼éo to konieczne ze wzgl─Ödu na misterno┼Ť─ç wzor├│w i ilo┼Ť─ç osadzanych w nich kamieni, przy jednocze┼Ťnie zachowanej geometrii projekt├│w. Platyna jako metal wytrzymalszy od z┼éota genialnie sprawdza┼éa si─Ö w bi┼╝uterii Art Deco. Dzi─Öki mo┼╝liwo┼Ťci u┼╝ycia mniejszej ilo┼Ťci metalu, bi┼╝uteria platynowa by┼éa l┼╝ejsza i delikatniejsza od z┼éota. Dodatkowo kolor platyny doskonale komponuje si─Ö z diamentowym blaskiem.

Jako ┼╝e metal ten jest wyj─ůtkowo drogi, w 1918 roku opracowano jego ta┼äszy zamiennik. Osmior, plator lub platinor sta┼é si─Ö ta┼äsz─ů i bardziej dost─Öpn─ů wersj─ů platyny. Co ciekawe ÔÇ×podr├│bkaÔÇŁ szybko sta┼éa si─Ö do┼Ť─ç popularna, szczeg├│lnie w┼Ťr├│d artyst├│w bijoutiers.

Lakier, czy emalia?

Jako ┼╝e Art Deco skupia┼éo inspirowane kultur─ů ┼Ťwiata projekty, nic dziwnego, ┼╝e tw├│rcy adoptowali te┼╝ nowe techniki. Na pocz─ůtku XX wieku emalia sta┼éa si─Ö niezwykle popularnym ┼Ťrodkiem dekoracyjnym. Techniki lakiernicze, kt├│re do Europy przyw─Ödrowa┼éy z Dalekiego Wschodu, szybko zast─ůpi┼éy drogie i pracoch┼éonne emaliowanie.

Podczas pierwszej Wojny ┼Üwiatowej chi┼äscy robotnicy zostali zatrudnieni do lakierowania ┼Ťmigie┼é samolot├│w. Po wojnie zapotrzebowanie na ich prac─Ö znacz─ůco spad┼éo. Wielu z nich odnalaz┼éo zarobek w┼éa┼Ťnie w przemy┼Ťle jubilerskim, jako lakiernicy bi┼╝uterii i akcesori├│w.

Hodowla pereł

Obecnie na ┼Ťwiecie niemal wszystkie per┼éy organiczne pochodz─ů z hodowli. Te, kt├│re powsta┼éy zupe┼énie bez ingerencji ludzkiej s─ů niezwykle rzadkie i r├│wnie drogie. W latach 20. XX wieku odkryto proces, w kt├│rym ostrygom nosz─ůcym per┼éy mo┼╝na by┼éo wszczepi─ç koralik z masy per┼éowej. W taki spos├│b w relatywnie kr├│tkim czasie tworzono du┼╝─ů liczb─Ö pere┼é. Innowacja ta sprawi┼éa, ┼╝e per┼éa sta┼éa si─Ö kultowym klejnotem lat 20. poprzedniego stulecia.

Plastik

Pocz─ůtek ubieg┼éego wieku to moment odkrycia tworzywa sztucznego. Nic dziwnego, ┼╝e ten nowy materia┼é, kt├│ry mo┼╝na by┼éo dowolnie formowa─ç i barwi─ç, sta┼é si─Ö hitem zdobnictwa. Najpopularniejszym tworzywem by┼é bakelit. To w┼éa┼Ťnie ten syntetyk, najcz─Ö┼Ťciej wykorzystywano do imitacji kamieni naturalnych, ko┼Ťci, drewna, czy bursztynu.

Kobieta ubrana w stylu art deco

Jak wygl─ůda┼éa bi┼╝uteria Art Deco

Kolczyki

Geometryczne kolczyki by┼éy d┼éugie, kobiece i wysmuklaj─ůce. Zwisaj─ůc z ucha i prze┼Ťwituj─ůce przez kr├│tko obci─Öte w┼éosy, by┼éy doskona┼éym uzupe┼énieniem mody na kr├│tkie sukienki o niskim kroju. Kolczyki by┼éy zwykle liniowe, wysadzane diamentami, oraz zwie┼äczone kolorowym, wi─Ökszym klejnotem. Pod koniec lat 20. zadebiutowa┼éy kolczyki monochromatyczne, podkre┼Ťlaj─ůce ci─Öcia diamentowe. Co ciekawe cz─Östo takie kolczyki niezwykle ┼éatwo by┼éo zamieni─ç w broszk─Ö.

W latach 30. kolczyki wydawa┼éy si─Ö zawija─ç i zakr─Öca─ç wok├│┼é p┼éatk├│w uszu. Skorupy, zwoje, li┼Ťcie, a tak┼╝e kwiaty sta┼éy si─Ö popularnym motywem. Ponadto kolczyki modne w latach 30. by┼éy znacznie wi─Öksze i niemal┼╝e przytulone do twarzy.

Naszyjniki

Ikon─ů w┼Ťr├│d naszyjnik├│w lat 20. by┼éy niezwykle d┼éugie sautoirory z fr─Ödzlem lub geometrycznym wisiorkiem. Niedbale wi─ůzane pasma koralik├│w i pere┼é opadaj─ůce zar├│wno na dekolt, jak i na plecy by┼éy cz─Östo spotykanym widokiem. Per┼éy sta┼éy si─Ö dodatkiem odpowiednim zar├│wno w ci─ůgu dnia, jak i wieczorow─ů por─ů. Prosta diamentowa nitka zosta┼éa zast─ůpiona naszyjnikami na szelkach, z du┼╝ymi rubinami, szmaragdami, szafirami oraz diamentami.

Projektowano te┼╝ kr├│tsze naszyjniki, kt├│re najcz─Ö┼Ťciej zawiera┼éy diamenty i rze┼║bione kamienie szlachetne. Takie naszyjniki cz─Östo by┼éy zako┼äczone breloczkiem w kszta┼écie p┼éytki, kt├│ry mo┼╝na by┼éo odpi─ů─ç i u┼╝y─ç jako broszki, lub ozdoby bransoletki.

Zawieszki

Oferta zawieszek by┼éa bardzo obszerna. Zawieszki w geometrycznych kszta┼étach wykonane z kamieni szlachetnych to prawdopodobnie kwintesencja stylu Art Deco. Jubilerzy tworzyli d┼éugie kszta┼éty z u┼╝yciem diament├│w i kolorowych kamieni. Popularne by┼éy zygzaki i fr─Ödzle. Zawieszki nie by┼éy jednak prezentowane na prostych ┼éa┼äcuszkach, jak zwykle robi si─Ö to obecnie. Bogate wisiorki by┼éy zwie┼äczeniem sznur├│w pere┼é lub jedwabnych sznurk├│w r├│┼╝nej d┼éugo┼Ťci.

Pier┼Ťcionki

Du┼╝e, masywne pier┼Ťcienie kr├│lowa┼éy w Art Deco. Kolorowy kaboszon z kamienia naturalnego cz─Östo otaczano bogactwem drobnych diament├│w. Inn─ů propozycj─ů by┼éy du┼╝e diamenty w szlifie szmaragdowym. Trzon pier┼Ťcionk├│w by┼é cz─Östo wykonywany z niekonwencjonalnych materia┼é├│w takich jak ko┼Ť─ç s┼éoniowa, czy kryszta┼é g├│rski.

Bransoletki

Pocz─ůtkowo produkowano w─ůskie, geometryczne ogniwa po┼é─ůczone klejnotami i kolorowymi kamieniami. Jednak┼╝e ewolucja designu zmieni┼éa styl bransoletek na szerokie, bogato zdobione dodatki. Jedna bransoletka mog┼éa zawiera─ç ca┼é─ů historyjk─Ö opowiedzian─ů w egipskich symbolach lub florystycznych wzorach.

W─Ö┼╝sze bransolety noszono w du┼╝ych ilo┼Ťciach, a┼╝ do ramienia. Popularne sta┼éy si─Ö bransoletki stylizowane na mankiety. Do czasu, gdy szeroka bransoleta przekszta┼éci┼éa si─Ö w miejsce prezentowania broszek z klipsami. Wraz z rozwojem technologii powsta┼éy nowe, udoskonalone projekty. W latach 30. du┼╝e p┼éytki z diamentami lub innymi klejnotami po┼é─ůczone by┼éy zawiasami i ponadgabarytowymi ┼é─ůcznikami.

Broszki i przypinki

Broszki to by┼é prawdziwy sza┼é w Art Deco. Przypinano je do ka┼╝dego rodzaju odzie┼╝y, w tym czapek. Rze┼║bione kwarcowe ko┼éa przypominaj─ůce klamr─Ö lub kamienne zwoje otoczone by┼éy diamentowymi p┼éytkami. Korale, onyksy i jadeity by┼éy r├│wnie┼╝ wykorzystywane w ten spos├│b.

Motywy azjatyckie przewija┼éy si─Ö r├│wnie┼╝ w┬á projektach broszek, w kt├│rych to mo┼╝na by┼éo zauwa┼╝y─ç pagody, kolumny i stylizowane fontanny kwiat├│w i owoc├│w. Z mody nie wysz┼éy ma┼ée geometryczne, a┼╝urowe tabliczki, wst─ů┼╝ki i sportowe broszki. W latach 30. na rynku pojawi┼éa si─Ö broszka z klipsem. Dwie broszki noszone po jednej stronie sukienki cz─Östo mog┼éy zosta─ç po┼é─ůczone w wi─Ökszy dodatek. G├│rowa┼éy du┼╝e, geometryczne i symetryczne projekty, kt├│re da┼éy podwaliny modzie lat czterdziestych.

Zegarki

Nowa generacja zegark├│w by┼éa zminiaturyzowana i podobna do bransoletek. Sk├│rzane paski w zegarkach by┼éy faworytami os├│b aktywnych fizycznie. Wieczorow─ů por─ů zegarki musia┼éy konkurowa─ç z bransoletkami o miejsce na r─Öce. W zwi─ůzku z tym by┼éy one zdobione kamieniami szlachetnymi. Czasem tarcza zegarowa by┼éa ukryta w wi─Ökszych bransoletkach lub tworzono j─ů w niemal mikroskopijnych rozmiarach.

Przez kr├│tki czas popularne by┼éy zegarki w niekonwencjonalnych projektach. Tarcza zegarka wkomponowana mog┼éa zosta─ç w wisiorek, a nawet broszk─Ö. Zegarki dodawano do papieros├│w, kompakt├│w, szminek i zapalniczek. Nowy styl zegark├│w kieszonkowych zaprojektowany by┼é jako prostok─ůt, kt├│ry po roz┼éo┼╝eniu odkrywa┼é tarcz─Ö.

Sku┼Ť si─Ö na kolejny artyku┼é od manzuko.com

Najmniej artystyczna dusza ca┼éej rodziny z zami┼éowaniem do nauki wszystkiego, co bardziej lub mniej potrzebne. Chaotyczna, g┼éo┼Ťna i niezaprzeczalnie gadatliwa. Uwielbia czyta─ç ksi─ů┼╝ki, gra─ç w plansz├│wki i rozmawia─ç z lud┼║mi, nie pogardzi te┼╝ okazyjnym ÔÇ×rz─ůdzeniem si─Ö". Obecnie studiuje medycyn─Ö z nadziej─ů na zostanie neonatologiem. Pasj─Ö do gotowania ┼é─ůczy z mi┼éo┼Ťci─ů do dbania o bliskich. W niemal ka┼╝dej chwili ┼╝ycia ma przy sobie kubek lub butelk─Ö z dowolnym rodzajem herbaty.

Leave a reply

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *

Show Buttons
Hide Buttons